საქართველოს ICT სექტორი ბოლო ათწლეულის ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი ეკონომიკური მიმართულებაა. მაგრამ ის დიდი ხანია ითვლება გენდერულად არადაბალანსებულ სფეროდ, სადაც ტექნიკურ და ლიდერულ პოზიციებზე უმეტესად კაცები არიან. ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (BTU) ახალი ანგარიში ანალიზებს, როგორ იცვლება და როგორ არ იცვლება ეს სურათი.
იზრდება თუ არა ქალთა დასაქმება ICT-ში?
დიახ და საკმაოდ თვალსაჩინოდ. 2024 წლისთვის 3.4 ათასი ქალი მუშაობდა ICT პროფესიებში, 2022 წლის 1.7 ათასთან შედარებით — ბოლო ორ წელში 1.6 ათასი ქალი დაემატა. ქალთა წილი ICT დასაქმებაში 2022 წლის 15%-დან 2024 წლის 29%-მდე გაიზარდა. პროგრამირების მიმართულებით დასაქმებული ქალების რაოდენობა გაორმაგდა 2024 წლისთვის.
ერთნაირად შედიან თუ არა ქალები და კაცები სექტორში?
არა. ICT-ში დასაქმებულ კაცთა სამი მეხუთედი 30 წლამდეა. ქალები სექტორში გვიან შემოდიან: ქალთა ერთ მეოთხედზე ნაკლები 30 წლამდეა, მედიანური ასაკი 41 წელია (კაცებისა — 29). ICT-ში დასაქმებულ კაცთა სამი მეოთხედს გააჩნია ICT-ში ან ახლომდებარე სფეროში ფორმალური განათლება. ქალების ნაწილი ICT-ში ფორმალური ICT განათლების გარეშე მოხვდა.
რატომ არ ემთხვევა ქალებში განათლება და დასაქმება?
ეს ანგარიშის ყველაზე შემაშფოთებელი მიგნებაა. ICT-ში დასაქმებული ქალების 72%-ს ICT განათლება არ აქვს. ამავდროულად, ICT განათლების მქონე ქალებიდან 87% ICT-ის მიღმა მუშაობს ან უმუშევარია. ICT განათლების მქონე ქალებიდან სფეროში მხოლოდ 13% ამთავრებს. ეს გვიჩვენებს, რომ ფორმალური განათლება მთავარი ბარიერი არ არის.
იკლებს თუ არა სახელფასო სხვაობა?
IT სექტორში სახელფასო სხვაობა თანმიმდევრულად მცირდება: 2019-ში ქალები 42%-ით ნაკლებს გამოიმუშავებდნენ (1,222 ლარი 2,090 ლართან); 2024-ში სხვაობა 22%-ია (4,354 ლარი 5,604 ლართან); 2025 წლის პირველ ნახევარში — 16% (4,826 ლარი 5,779 ლართან). ტენდენცია ცხადია.
არსებობს თუ არა ციფრული უნარების სხვაობა?
გასაკვირია, მაგრამ საბაზისო ციფრულ წიგნიერებაში მნიშვნელოვანი გენდერული სხვაობა არ ფიქსირდება — ციფრული, ცხრილების გამოყენებისა და პრეზენტაციის უნარები ორივე სქესში შედარებადია. ქალები ინტერნეტს ეკონომიკური აქტივობებისთვის, განსაკუთრებით ონლაინ ვაჭრობისთვის (35%) კაცებზე (28%) მეტად იყენებენ. ICT სხვაობა ციფრული უნარების ნაკლებობაში არ მდგომარეობს.
რა განაპირობებს გენდერულ სხვაობას?
ანგარიში ურთიერთდაკავშირებულ სოციალურ და სტრუქტურულ ფაქტორებზე მიუთითებს: სტერეოტიპები ICT-ის, როგორც კაცების სფეროს შესახებ, იწვევს გოგონებში დაბალ ინტერესს, რაც ქალთა დაბალ წილს ქმნის პროგრამებზე. ამას ემატება პროფესიულ ქსელებზე შეზღუდული წვდომა, საოჯახო ვალდებულებები და გადამზადების შეზღუდული შესაძლებლობები.
უმჯობესდება თუ არა ჩარიცხვის მაჩვენებლები?
2024/25 სასწავლო წელს 175 ქალმა დაასრულა ბაკალავრიატი კომპიუტერულ მეცნიერებებში (5 წლის წინ — 29), 33 ქალმა — მაგისტრატურა, 299 ქალმა — ICT პროფესიული პროგრამა. ქალთა წილი ბაკალავრიატში 19%-ია (2023-მდე 15-16%), ხოლო ICT პროფესიულ პროგრამებში — დაახლოებით ერთი მესამედი.
რა კეთდება?
2020 წლიდან BTU-ის პროგრამებმა — კოდინგის სკოლები ქალებისთვის, ტექ-ბანაკები გოგონებისთვის, ‘Women in AI’ და სხვა ინიციატივები — 3000-ზე მეტ ქალს გაუძლიერა ICT უნარები. პარტნიორები: UN Women, USAID, UNESCO, GITA, Norad და ა.შ.
შეჯამება
საქართველოს ICT სექტორი უფრო ინკლუზიური ხდება: ქალთა დასაქმების წილი ორ წელიწადში თითქმის გაორმაგდა, სახელფასო სხვაობა მცირდება, ხოლო ციფრული წიგნიერება ბარიერი არ არის. მაგრამ ქალთა ICT განათლებასა და ICT დასაქმებას შორის შეუსაბამობა — და მასზე მოქმედი სტრუქტურული ფაქტორები — მთავარ გამოწვევად რჩება.
სტატია ეფუძნება Digital Ecosystem Digest-ის 2025 წლის შემოდგომის ანგარიშს ‘გენდერული ტენდენციები საქართველოს ICT სექტორში: მონაცემებზე დაფუძნებული ანალიზი’, გამოცემულს ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (BTU) მიერ. სრული ანგარიშის სანახავად: [ბმული].
საკვანძო სიტყვები: გენდერული სხვაობა, ICT სექტორი, ქალები ტექნოლოგიებში, საქართველო, დასაქმების სტატისტიკა, სახელფასო სხვაობა, ციფრული წიგნიერება, STEM განათლება, შრომის ბაზარი.