თხუთმეტ წელიწადში ლიმონის ფასი საქართველოში თერთმეტჯერ გაიზარდა, კომპიუტერისა კი ნახევარზე მეტად დაეცა. BTUAI-ის ეს ანგარიში გვიჩვენებს, რომ ფასები უბრალოდ კი არ გაიზარდა, ისინი ორად გაიყო. ყოველთვიურად საქსტატი 305-ზე მეტ ცალკეულ პროდუქტს აკვირდება, და როცა ამ ცვლილებებს 2011 წლიდან 2026 წლამდე ერთმანეთს მივაბამთ, გახლეჩა ცხადი ხდება: 306 დასახელებიდან 263 გაძვირდა, 43 კი გაიაფდა, თითქმის მთლიანად გარდერობსა და ტექნიკის თაროზე თავმოყრილი.
რას მალავს ერთი ინფლაციის რიცხვი?
ინფლაციაზე საუბრისას ერთ რიცხვს ვასახელებთ, საშუალო მაჩვენებელს მთელი ეკონომიკისთვის, და სწორედ ეს საშუალო მალავს ყველაზე საინტერესო ნაწილს. თუ კალათას თორმეტ სტანდარტულ კატეგორიად დავყოფთ, გახლეჩა მაშინვე ჩანს. ტიპური რესტორნის კერძი, სასწავლო გადასახადი და სასურსათო პროდუქტი 2011 წლიდან დაახლოებით გაორმაგდა, ტიპურმა სატელეფონო ანგარიშმა თითქმის არ იცვალა სახე, ხოლო ტიპური ტანსაცმელი საწყის ნიშნულს ქვემოთ ჩამოვიდა. ტანსაცმელი და ფეხსაცმელი ერთადერთი კატეგორიაა, სადაც გაიაფებული საქონელი სჭარბობს გაძვირებულს.
რომელი ფასები გაიზარდა ყველაზე მეტად?
ცხრილის სათავეს ახალი ხილი და ბოსტნეული ლიდერობენ. ლიმონის ფასი 2011 წლიდან ათჯერ და მეტად გაიზარდა, 2025 წლის პიკზე კი საწყის დონეს დაახლოებით 17-ჯერ აღემატებოდა, ქლიავი, მსხალი და კომბოსტო კი დიდად არ ჩამორჩება. ზედა ნაწილში მხოლოდ საკვები არ არის: იმპორტული ფილტრიანი სიგარეტი ხუთჯერ და მეტად გაძვირდა თამბაქოს აქციზის თანმიმდევრული ზრდის გამო, ოქროს საქორწინო ბეჭედი კი სამჯერ, რაც მსოფლიო ოქროს ფასს მიჰყვება. მამაკაცის კოსტუმი იშვიათი გამონაკლისია, ერთადერთი ტანსაცმელი, რომელიც გამძვირებლების გვერდითაა.
და რა გაიაფდა?
ვარდნა გარდერობსა და ტექნიკის უჯრაში თავმოყრილია და მკვეთრია. ყველაზე დიდი გამიაფებელი ქალის ქვედაკაბაა, ფასი ორი მესამედით დაეცა, შარვალი, პერანგი, სვიტერი და ფეხსაცმელი კი მის უკან მოჰყვება. შემდეგ მანქანები მოდის: კომპიუტერი 59 პროცენტით გაიაფდა, ტელევიზორი და სპორტული ფეხსაცმელი მკვეთრად, ხოლო ინტერნეტის ყოველთვიური გადასახადი 43 პროცენტით შემცირდა, რადგან კავშირი ერთდროულად უფრო სწრაფი და იაფი გახდა. ახალი ხილი და ბოსტნეული ბატონობს გამძვირებლებში, ფაბრიკული საქონელი კი გამიაფებლებში, ამიტომ თხუთმეტი წლის ნამდვილი ამბავი ფერმას და ფაბრიკას შორის გახლეჩაა.
რომელი ფასები მერყეობს ყველაზე ძლიერად?
ჯამური ცვლილება სურათის მხოლოდ ნახევარია, მეორე ნახევარი მერყეობაა, ანუ რამდენად მკვეთრად ხტება ფასი თვიდან თვემდე. აქ ისევ ბოსტნეული ლიდერობს: მთელ კალათაში ყველაზე არასტაბილური ფასი საზამთროს, ტომატ პასტას, მწნილსა და კარტოფილს აქვს, საქონელს, რომლის ფასიც ერთ თვეში მესამედით შეიძლება ახტეს ან დაეცეს.
იყო თუ არა ინფლაციის დიდი ტალღა?
თუ ტიპური საქონლის წლიურ ცვლილებას თვიდან თვემდე გავადევნებთ თვალს, საქართველოს ბოლოდროინდელი ინფლაცია ფოკუსში ექცევა. 2010-იანი წლების უმეტეს ნაწილში ტიპური პროდუქტი წელიწადში მხოლოდ ერთი ან ორი პროცენტით ძვირდებოდა. შემდეგ მოვიდა პანდემიის შემდგომი შოკი, როცა მიწოდების ჯაჭვები ჩაიკეტა და ენერგიისა და მარცვლეულის ფასები უკრაინაში ომის შემდეგ ახტა, და 2021 და 2022 წლებში ტიპური პროდუქტი წელიწადში თითქმის ცხრა პროცენტით ძვირდებოდა. ტალღა სუფთად ჩაცხრა: 2023 წლისთვის მაჩვენებელი წინა ათწლეულის სიმშვიდეს დაუბრუნდა და მას შემდეგ იქ რჩება. ფასები სამუდამოდ მაღალი დარჩა, თუმცა აღარ მირბის.
სად მიდის ფასები ახლა?
ბოლო მონაცემები, რომელიც 2026 წლის გაზაფხულს 2025 წლის გაზაფხულს ადარებს, აჩვენებს ეკონომიკას, რომელიც დიდწილად გაცივდა, თუმცა ზედაპირის ქვეშ არათანაბრად. სიცხე სუპერმარკეტიდან მომსახურებაში გადაინაცვლა: განათლება და გარეთ კვება ახლა ყველაზე სწრაფ გამძვირებლებს შორისაა, თამბაქოსა და ტრანსპორტის მორიგ ზრდასთან ერთად, ხოლო საყოფაცხოვრებო ავეჯი ოდნავ იაფდება.
რას ნიშნავს ეს თქვენი საფულისთვის?
თუ დიაგრამებს ავცდებით, გამოცდილება ჩეკზე დაწერილ რამდენიმე სტრიქონამდე დადის. 2011 წლიდან ხორბლის პური დაახლოებით გაორმაგდა, კვერცხი დაახლოებით 116 პროცენტით გაძვირდა, შაქარი 112 პროცენტით, ბენზინის ერთი ავზი თითქმის 89 პროცენტით. ამ ყველაფრის ფონზე, მაგიდაზე მდებარე ლეპტოპი 59 პროცენტით ნაკლები ღირს, ვიდრე მისი ანალოგი მაშინ, ხოლო ინტერნეტი 43 პროცენტით იაფია.
მაშ, რა არის ნამდვილი ამბავი?
ეს არის თხუთმეტი წლის ქართული ფასების ჩუმი ლოგიკა: ის, რასაც ჭამთ, გაძვირდა, ის, რასაც როზეტში რთავთ, გაიაფდა, ხოლო ამ ორის საშუალო, ერთადერთი ინფლაციის რიცხვი, არასდროს ყოფილა მთელი სიმართლე. მომდევნო წლების მთავარი კითხვა იქნება, შეძლებს თუ არა მომსახურების სექტორი, განათლება, რესტორნები და ჯანდაცვა, სიცხის შენარჩუნებას მაშინ, როცა საქონლის ფასი მსოფლიო კონკურენციის წნეხის ქვეშ რჩება.
ეს ანალიზი მომზადებულია ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (BTU) აკადემიური გუნდისა და BTUAI-ის მიერ, თბილისში, საქართველო. ის ეყრდნობა საქსტატის დეტალურ ფასების ინდექსებსა და სხვა საჯარო წყაროებს და ანალიტიკური ხასიათისაა. სრული ანგარიში, კატეგორიების ცხრილებითა და ყოველდღიური საქონლის თხუთმეტწლიანი ანალიზით, თან ერთვის PDF ფაილად.
საკვანძო სიტყვები: სამომხმარებლო ფასები საქართველო, ინფლაცია, საქსტატი, სამომხმარებლო ფასების ინდექსი, ცხოვრების ღირებულება, საკვების ფასი, ტანსაცმლის ფასი, ტექნიკის ფასი, ფასების გახლეჩა, საოჯახო ბიუჯეტი.
ციტირება: ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი (BTU) და BTUAI. (2026). სამომხმარებლო ფასების 15-წლიანი ცვლილება საქართველოში. თბილისი, საქართველო.