ანალიტიკა

დონალდ ტრამპი გლობალიზაციის დასრულებას აცხადებს — ახალი ტარიფები და წარმოების რეორგანიზაციის რთული გზა

დონალდ ტრამპის დაბრუნება თეთრ სახლში თანდათან მკაფიოდ მიანიშნებს იმ ეკონომიკური კურსის გეზზე, რომელიც აშშ–ის გლობალურ ეკონომიკაში მონაწილეობას მთლიანად ხელახლა

დონალდ ტრამპი გლობალიზაციის დასრულებას აცხადებს — ახალი ტარიფები და წარმოების რეორგანიზაციის რთული გზა

დონალდ ტრამპის დაბრუნება თეთრ სახლში თანდათან მკაფიოდ მიანიშნებს იმ ეკონომიკური კურსის გეზზე, რომელიც აშშის გლობალურ ეკონომიკაში მონაწილეობას მთლიანად ხელახლა განსაზღვრავს. ახალმა, უპრეცედენტოდ მასშტაბურმა ტარიფების პაკეტმა, რომელიც ტრამპმაგანთავისუფლების დღედ” (Liberation Day) მოიხსენია, მიზნად დაისახა ამერიკული წარმოების აღორძინება და გლობალიზაციის ეპოქის დასრულება. ეს არის ცალსახა შეტყობინება როგორც უცხო ქვეყნის მთავრობების, ასევე მულტინაციონალური კორპორაციების მიმართთუ გსურთ, იყოთ აშშის ბაზრის ნაწილი დაბალი ტარიფებით, უნდა აწარმოოთ ამერიკაში.

ტრამპის ახალ სავაჭრო პოლიტიკაში გაწერილია საწყისი 10%-იანი საბაჟო გადასახადი ყველა იმპორტირებულ საქონელზე, თუმცა ცალკეული ქვეყნები დამატებით რეციპროკულ (საპასუხო) ტარიფებსაც იღებენ. მაგალითად, ჩინეთი დაექვემდებარა ჯამში 54%-იან ტარიფს, ვიეტნამი — 46%-იანს, ხოლო ევროკავშირი — 20%-იანს. ტრამპმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მისთვის მიუღებელია სიტუაცია, როდესაცამერიკელებმა მშენებლობა და წარმოება დაკარგეს მხოლოდ იმიტომ, რომ სხვებმა დაბალი ხარჯებით გაუწიეს კონკურენცია“. მისი აზრით, ეს არისეკონომიკური თვითდაზიანება“, რომლის გამოსწორებაც მხოლოდ დაცვითი პოლიტიკითაა შესაძლებელი.

მაგრამ რეალობა გაცილებით რთულია. დღეს გლობალური მიწოდების ქსელები იმდენად ღრმად არის ერთმანეთთან ინტეგრირებული, რომ წარმოების ამერიკაში დაბრუნება არამხოლოდ ძვირი და დროით მომთხოვნია, არამედ სტრუქტურულად ძალიან რთული. საქმე ეხება არამხოლოდ ქარხნებს, არამედ კომპონენტების მიწოდებას, ლოგისტიკურ ინფრასტრუქტურას, მუშახელის კვალიფიკაციას და რეგულაციურ გარემოს.

თუმცა მიუხედავად ამ სირთულეებისა, ტარიფებმა უკვე მოახდინა გავლენა ბიზნესის გადაწყვეტილებებზე. მაგალითად, გერმანულმა გიგანტმა Siemensმა განაცხადა, რომ 10 მილიარდ დოლარს დააბანდებს აშშში ახალი ელექტრო პროდუქციის ქარხნებში. ტაივანის TSMC გეგმავს 100 მილიარდი დოლარის ინვესტიციას ჩიპების წარმოებისთვის არიზონასა და სხვა შტატებში. სამხრეთკორეულმა Hyundai უკვე გახსნა ელექტრომობილების ქარხანა ჯორჯიაში. ეს ყველაფერი აჩვენებს, რომ ტარიფებმა გარკვეული მოტივაცია ნამდვილად შექმნა, თუმცა მხოლოდ ნაწილობრივად.

მიუხედავად ამისა, ბევრი კომპანია კვლავ ეძებს ალტერნატიულ ქვეყნებსმათ შორის მექსიკას, ვიეტნამს, ინდოეთსრათა თავიდან აიცილონ აშშში გადატანის მაღალი ხარჯები. მაგალითად, მექსიკა უკვე იქცა სერვერებისა და ნახევარგამტარების მთავარი მიმწოდებელი ქვეყნად აშშსთვის — 70% სერვერებისა მექსიკიდან შემოდის, 20% — ტაივანიდან.

აშშის წარმოება ძირითადად ორიენტირებულია მაღალტექნოლოგიურ ინდუსტრიებზემიკროჩიპები, კოსმოსური კომპონენტები, სამედიცინო მოწყობილობები და .. ამავდროულად, ის ვერ ამარაგებს ბაზარს ელემენტარული ნაწილებითხრახნები, ლითონის ბრტყელები, პლასტმასის დეტალები და სხვა კომპონენტები უმეტესწილად კვლავ ჩინეთიდან ან სამხრეთაღმოსავლეთ აზიიდან შემოდის.

ასე მაგალითად, Misco Speakersის პრეზიდენტი, დენ დიგრე, ამბობს, რომ მათი აუდიო სისტემების ნახევარს აშშში აწარმოებენ, მაგრამ უამრავი დეტალი კვლავ ჩინეთიდან შემოდის. ბოლო წლებში კომპანიამ 14 მილიონი დოლარი გადაიხადა ტარიფებში და ამ ეტაპზე უკვე ვერ ასხვავებს, სად გადაიტანოს წარმოება: „ვიეტნამი? მექსიკა? ინდოეთი? ყველა ბაზარი არაპროგნოზირებადია,“ — ამბობს ის.

ტრამპის სავაჭრო მიდგომა ორმაგ სტრატეგიაზეა აგებული: ერთი მხრივ, ის ცდილობს აიძულოს კომპანიები დაბრუნდნენ აშშში, ხოლო მეორე მხრივ, ტარიფებს იყენებს როგორც მოლაპარაკების ბერკეტს. ამ სტრატეგიამ გარკვეულწილად შედეგი გამოიღობევრი გერმანული ინჟინერიული კომპანია აცხადებს მზაობას, გაზარდოს ინვესტიციები აშშში. თუმცა ამავე დროს, ეკონომისტები აფრთხილებენ: ასეთ პოლიტიკას შესაძლოა მოჰყვეს ინვესტიციური გაჩერება, რადგან კომპანიებს გაუჭირდებათ სტრატეგიული გადაწყვეტილებების მიღება გაურკვევლობის პირობებში.

ფედერალური სარეზერვო სისტემის (Fed) მონაცემებით, მიუხედავად პოზიტიური განცხადებებისა, ბიზნესის საინვესტიციო განწყობები მთლიანი ეკონომიკის დონეზე კვლავ შემცირებულია.

ტრამპის პოლიტიკა რეალურად არ ანგრევს გლობალიზაციასის ცვლის მის ფორმას. კომპანიები არ ტოვებენ გლობალურ სტრატეგიას, არამედ უბრალოდ იცვლიან გეოგრაფიასჩინეთიდან ვიეტნამში, ინდოეთში, მექსიკაში. ანალოგიურად, ჩინური კომპანიებიც დღეს თავად ქმნიან ქარხნებს საზღვარგარეთ, რათა თავიდან აიცილონ აშშის ტარიფები და შეინარჩუნონ ბაზარზე წვდომა.

დონალდ ტრამპის ახალი ტარიფების პოლიტიკა უპრეცედენტოა მასშტაბით და სიმკაცრით. მისი მიზანი გასაგებია: ამერიკა უნდა გახდეს წარმოების გლობალური ცენტრი. მაგრამ ამ მიზნის მიღწევა მოითხოვს არა მხოლოდ ტარიფებს, არამედ რეალურ სტრატეგიასმუშახელის გადამზადებას, ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებას, რეგულაციების ოპტიმიზაციას და საერთაშორისო პარტნიორებთან ურთიერთობის ახალი მოდელის შემუშავებას.

ტარიფების დაწესება კი მხოლოდ დასაწყისიათუ ამ ქმედებას არ მოჰყვება სისტემური, მრავალწლიანი რეფორმა, მაშინ აშშ ვერ შეძლებს გახდეს თვითკმარი ინდუსტრიული ზესახელმწიფო.

ამ ეტაპზე კი ერთი რამ ნათელია: მსოფლიო გლობალიზაცია არ ქრებაის უბრალოდ ტრანსფორმირდება. და ტრამპის ეპოქაში ეს ტრანსფორმაცია ჯერ მხოლოდ იწყება.

მომზადებულია – WSJ.com მასალების მიხედვით