მთავარი

BTU-ს მკვლევრების გამოთვლით, 2026 წლის სექტემბერში იმპორტის ფასების წლიური 6.8%-იანი ზრდის დაახლოებით 64.4% კოქსისა და რაფინირებული ნავთობპროდუქტების ქვეჯგუფის წვლილზე მოდიოდა. ეს კონცენტრაცია აჩვენებს, სად არის ფასობრივი ზეწოლის მთავარი წყარო, თუმცა არ ნიშნავს, რომ საქართველოში ყველა იმპორტირებული საქონელი ან საცალო საწვავი იმავე ტემპით გაძვირდა.

ძირითადი მიგნებები

• კოქსისა და რაფინირებული ნავთობპროდუქტების ფასები სექტემბერში წლიურად 75.4%-ით გაიზარდა და იმპორტის ფასების საერთო ზრდას 4.38 პროცენტული პუნქტი შემატა; BTU-ს გადათვლით, ეს მთლიან 6.8%-იან ზრდაში დაახლოებით 64.4%-ია.
• ყველა სხვა ჯგუფისა და ქვეჯგუფის დარჩენილი ერთობლივი წვლილი 2.42 პროცენტული პუნქტია. ეს სხვაობა არ არის ნავთობპროდუქტების გარეშე თავიდან დათვლილი იმპორტის ინფლაცია და არც იმპორტის ღირებულებაში ამ საქონლის წილი.
• ელექტროენერგიის, აირის, ორთქლისა და კონდიცირებული ჰაერის ჯგუფის წლიური ინდექსი 1,988.0-ია, მაგრამ საერთო ზრდაში მისი წვლილი მხოლოდ 0.29 პროცენტული პუნქტია. დიდი ჯგუფური ცვლილება და მთლიან ინდექსზე დიდი გავლენა სხვადასხვა რამ არის.

იმპორტის გაძვირებაზე საუბრისას ერთი საერთო მაჩვენებელი ადვილად ქმნის შთაბეჭდილებას, რომ ყველა შემოტანილი პროდუქტის ფასი დაახლოებით თანაბრად გაიზარდა. სექტემბრის მონაცემები სხვა სურათს გვაძლევს. ფასების ზრდა რამდენიმე მიმართულებით ჩანს, თუმცა მის უდიდეს ნაწილს ერთი კონკრეტული ქვეჯგუფი ქმნის. ამიტომ საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი კითხვა მხოლოდ ის არ არის, რამდენით გაძვირდა იმპორტი, არამედ ისიც, რომელ პროდუქტშია თავმოყრილი ცვლილება და როგორ შეიძლება შეეხოს ის ბიზნესის ხარჯს.

საქსტატის 20 ოქტომბრის გამოცემის მიხედვით, 2026 წლის სექტემბერში იმპორტის ფასების ინდექსი აგვისტოსთან შედარებით 1.1%-ით, ხოლო 2025 წლის სექტემბერთან შედარებით 6.8%-ით გაიზარდა. პირველი მაჩვენებელი ერთი თვის ცვლილებას აღწერს, მეორე კი თორმეტი თვის წინანდელ დონესთან შედარებას. მათი შეკრება ან ერთმანეთის ალტერნატივად გამოყენება არასწორია. სექტემბერი აქ მონაცემის პერიოდია, ოქტომბერი კი მისი გამოქვეყნების თვე. [1]

სად არის თავმოყრილი ზრდა

კოქსისა და რაფინირებული ნავთობპროდუქტების წლიური ინდექსი 175.4-ია, როდესაც წინა წლის შესაბამისი თვე 100-ს უდრის. ეს 75.4%-იან გაძვირებას ნიშნავს. მაგრამ საერთო იმპორტის ფასებისთვის უფრო მნიშვნელოვანი მეორე სვეტია: ამ ქვეჯგუფის წვლილი მთლიან წლიურ ცვლილებაში 4.38 პროცენტული პუნქტია. პროცენტული პუნქტი აქ გვიჩვენებს, საერთო 6.8%-იანი ზრდიდან რამდენი მოდის მოცემულ კომპონენტზე.

BTU-ს მკვლევრების გამოთვლით, 4.38-ის 6.8-ზე გაყოფა და ასზე გამრავლება დაახლოებით 64.4%-ს გვაძლევს. ამგვარად, სექტემბრის წლიური იმპორტის გაძვირების თითქმის ორი მესამედი ერთ ქვეჯგუფთან არის დაკავშირებული. გამოთვლა ზომავს ფასების ზრდის კონცენტრაციას და არა ნავთობპროდუქტების წილს მთელი იმპორტის თანხაში. ზრდაში დიდი წვლილი შეიძლება საქონლის ფასის მკვეთრმა ცვლილებამაც შექმნას; მას იმპორტის ღირებულებაში იმავე ზომის წილი არ სჭირდება.

იმპორტის ფასები და წვლილი წლიურ ზრდაში, 2026 წლის სექტემბერი 

წყარო: საქსტატი, 20.10.2026, გვ. 1. ინდექსები გარდაქმნილია წლიურ პროცენტულ ცვლილებებად 100-იანი საბაზისო მაჩვენებლის გამოკლებით; წვლილები ოფიციალურია. პპ ნიშნავს პროცენტულ პუნქტს. ქვეჯგუფები დამამუშავებელ მრეწველობაში შედის და ცალკე არ ემატება მის წვლილს. 0.00 დამრგვალებულია. [1]

დამამუშავებელი მრეწველობის მთელი ჯგუფის ფასები წლიურად 6.2%-ით გაიზარდა და მისმა წვლილმა 6.04 პროცენტული პუნქტი შეადგინა. ნავთობპროდუქტები ამ ჯგუფში უკვე შედის. შესაბამისად, 6.04-ისა და 4.38-ის შეკრება იმავე ფასობრივი ცვლილების ორჯერ დათვლა იქნებოდა. იგივე წესით, კომპიუტერების, ელექტრონული და ოპტიკური პროდუქციის 0.49-პუნქტიანი წვლილიც დამამუშავებელი მრეწველობის ნაწილია და მის ზემოთ დამატებითი დამოუკიდებელი ჯგუფი არ არის. [1]

სურათი მხოლოდ ნავთობპროდუქტებით არ შემოიფარგლება. კომპიუტერების, ელექტრონული და ოპტიკური პროდუქციის ფასები 8.0%-ით გაიზარდა. სამთო-მოპოვებითი მრეწველობისა და კარიერების დამუშავების ჯგუფში მატება 10.9% იყო, ხოლო მთლიან ინდექსში წვლილმა 0.47 პროცენტული პუნქტი შეადგინა. წყალმომარაგების, კანალიზაციის, ნარჩენების მართვისა და რეკულტივირების ჯგუფში ფასები 1.5%-ით შემცირდა; მისი წვლილი გამოქვეყნებული სიზუსტით 0.00-ია. ეს დამრგვალებული ნული არ ნიშნავს, რომ ჯგუფის ფასი უცვლელი დარჩა.

მთლიანი 6.80 პუნქტიდან ნავთობპროდუქტების 4.38 პუნქტის გამოკლებით სხვა კომპონენტების ერთობლივი წვლილი 2.42 პროცენტული პუნქტია. ეს მნიშვნელოვანი მეორე შედეგია: დანარჩენი იმპორტიც საერთო ზრდას ემატება, მაგრამ მასზე მთავარი წილი არ მოდის. 2.42-ისთვის „ინფლაცია ნავთობპროდუქტების გარეშე“ დარქმევა არ შეიძლება, რადგან ასეთი ინდექსის მისაღებად დარჩენილი საქონლის კალათა და წონები თავიდან უნდა განისაზღვროს.

რატომ არ უდრის დიდი პროცენტი დიდ გავლენას

ელექტროენერგიის, აირის, ორთქლისა და კონდიცირებული ჰაერის ჯგუფი ამ განსხვავებას განსაკუთრებით ნათლად აჩვენებს. საქსტატის ცხრილში მისი ინდექსი 1,988.0-ია. რადგან შედარების ბაზა 100-ია, ეს 1,888.0%-იან წლიურ ზრდას შეესაბამება და არა 1,988%-იან ზრდას. მიუხედავად ასეთი დიდი ჯგუფური მაჩვენებლისა, საერთო იმპორტის გაძვირებაში წვლილი 0.29 პროცენტული პუნქტია — ბევრად ნაკლები, ვიდრე ნავთობპროდუქტების შემთხვევაში.

ჯგუფის საკუთარი ფასის ცვლილება მის შიგნით მოძრაობას აღწერს; წვლილი კი მთლიან შეწონილ ინდექსში მის როლს გვიჩვენებს. ორგვერდიანი გამოცემა ასეთი დიდი წლიური ცვლილების კონკრეტულ მიზეზს არ ადგენს. ამიტომ ამ რიცხვიდან არც ზუსტ წონას აღვადგენთ და არც საქართველოსთვის ელექტროენერგიის კონკრეტული კონტრაქტის ან ტარიფის გაძვირებას ვასკვნით.

გამოცემის მეორე გვერდზე მოცემული ისტორიული გრაფიკიც სასარგებლო კონტექსტს გვაძლევს. მასზე 2026 წლის იანვრის წლიური ინდექსი 100.6-ია, მაისის — 106.3, ივლისის — 102.3, სექტემბრის კი — 106.8. შესაბამისად, წლიური ზრდა ამ თვეებში 0.6%, 6.3%, 2.3% და 6.8% იყო. მოძრაობა ერთგვაროვანი არ ყოფილა: ივლისის შედარებით დაბალი ტემპის შემდეგ სექტემბრის მაჩვენებელი უფრო მაღალია. ეს გრაფიკი წლიურ შედარებებს აჩვენებს და არა ყველა ამ თვეში ფასის უშუალო ცვლილებას წინა თვესთან. [1]

საზღვრიდან ბიზნესის ხარჯამდე

იმპორტის ფასების ინდექსი არ არის მაღაზიაში ან ავტოგასამართ სადგურზე გადახდილი ფასის საზომი. საქსტატი იმპორტირებულ პროდუქტს CIF ფასით აღრიცხავს: ეს საქონლის ღირებულებასა და საქართველოს საზღვრამდე მისი მოტანის ხარჯს მოიცავს. ოფიციალურ კითხვარში ფასები ლარშია მოთხოვნილი. შესაბამისად, მაჩვენებელი არც დოლარში გამოხატული უცხოური ფასების ინდექსია და არც გაცვლითი კურსის გავლენისგან გაწმენდილი ცვლილებაა. [2,3]

ამ საზღვრის გაგება პრაქტიკულ დასკვნას ცვლის. ნავთობპროდუქტების იმპორტის ფასი მომწოდებლის ხარჯთან უფრო ახლოს დგას, ვიდრე საბოლოო მომხმარებლის ფასთან. შემდგომ ეტაპებზე მნიშვნელობა შეიძლება ჰქონდეს უკვე შეძენილ მარაგს, მიწოდების შეთანხმებებს, შიდა განაწილების ხარჯსა და სავაჭრო მარჟას. ეს არის შესაძლო გადაცემის მექანიზმი და არა სექტემბერში გაზომილი გავლენა: გამოცემა არ გვაძლევს იმის დადგენის საშუალებას, რა ნაწილი აისახა კონკრეტული ტიპის ბენზინის ან დიზელის საცალო ფასში.

იგივე გამიჯვნა საჭიროა ტრანსპორტის, დისტრიბუციისა და საწვავის მომხმარებელი საწარმოებისთვის. თუ ბიზნესის მიერ რეალურად შეძენილი საწვავი ძვირდება, მისი შესაბამისი ხარჯიც შეიძლება გაიზარდოს. თუმცა საწვავი მთლიანი ხარჯის მხოლოდ ერთ-ერთი კომპონენტია და სხვადასხვა საქმიანობაში მისი მნიშვნელობა განსხვავდება. ამიტომ ქვეჯგუფის 75.4%-იანი წლიური გაძვირებიდან ვერც გადაზიდვის ტარიფის ამავე ზრდას მივიღებთ და ვერც ყველა ქართული კომპანიის ხარჯზე ერთ საერთო პროცენტს გავავრცელებთ.

სხვა პროფილის იმპორტიორისთვის უფრო შესაბამისი სიგნალი შეიძლება კომპიუტერებისა და ელექტრონიკის ჯგუფის 8.0%-იანი ზრდა იყოს. მაგრამ ესეც ჯგუფური საშუალოა და კონკრეტული მოდელის, მომწოდებლის ან კონტრაქტის ფასს არ უდრის. საერთო ინდექსი გვიჩვენებს ეკონომიკურ გარემოს; კონკრეტული გადაწყვეტილებისთვის საჭიროა შესაბამისი პროდუქტისა და რეალური შესყიდვის პირობების შედარება.

რას ცვლის კონცენტრაციის დანახვა

BTU-ს მკვლევრების შეფასებით, სექტემბრის მონაცემებიდან ყველაზე გამოსადეგი დასკვნა ფასობრივი ზეწოლის მიზნობრივი შეფასებაა. თუ ზრდის თითქმის ორი მესამედი ერთ ქვეჯგუფშია თავმოყრილი, ყველა იმპორტირებული პროდუქტის ერთნაირი გაძვირების მოლოდინი ინფორმაციას ამახინჯებს. ყურადღება პირველ რიგში ამ ქვეჯგუფის შესყიდვის ფასსა და მის მომხმარებელ ბიზნესებთან კავშირს უნდა მიექცეს, ისე, რომ დანარჩენი 2.42-პუნქტიანი წვლილიც არ დაიკარგოს.

ეს კონცენტრაცია შესაძლო მომავალი ცვლილების შეფასებისთვისაც მნიშვნელოვანია. ნავთობპროდუქტების მიმართულებით ფასის შემდგომმა მოძრაობამ საერთო მაჩვენებელზე მნიშვნელოვანი გავლენა შეიძლება იქონიოს, მაგრამ სექტემბრის წილი მომავალი თვეების წილის გარანტია არ არის. სხვა პროდუქტების ფასები, შედარების საბაზისო პერიოდი და შესყიდვის პირობები იცვლება. ამიტომ მოცემული შედეგი არც ინფლაციის გაგრძელების პროგნოზია და არც მისი სწრაფი შემცირების დაპირება.

სათაურის კითხვაზე პასუხი ამდენად კონკრეტულია: სექტემბერში იმპორტის წლიური გაძვირების მთავარი კომპონენტი კოქსი და რაფინირებული ნავთობპროდუქტები იყო. საქართველოს ბიზნესისთვის ამ მიგნების ღირებულება საშუალო რიცხვის უკან განსხვავებული ხარჯობრივი ზეწოლის დანახვაა. მომხმარებლისთვის კი მთავარი გამიჯვნა უცვლელია — საზღვარზე აღრიცხული გაძვირება და საბოლოო შესყიდვის ფასი ერთი და იგივე მაჩვენებელი არ არის.

კითხვა და პასუხი

რას ნიშნავს 64.4 პროცენტი?

ეს არის კოქსისა და რაფინირებული ნავთობპროდუქტების 4.38-პუნქტიანი წვლილის შეფარდება იმპორტის ფასების მთლიან 6.8%-იან წლიურ ზრდასთან. ეს არც იმპორტის ღირებულებაში ქვეჯგუფის წილია და არც მისი გაძვირების ტემპი.

იქნებოდა თუ არა ნავთობპროდუქტების გარეშე ზრდა 2.42 პროცენტი?

2.42 პროცენტული პუნქტი სხვა კომპონენტების დარჩენილი წვლილია გამოქვეყნებულ მთლიან ცვლილებაში. ნავთობპროდუქტების გარეშე ცალკე ინდექსის დასათვლელად სხვა წონებია საჭირო.

რატომ არის ენერგიის ჯგუფის წვლილი მხოლოდ 0.29 პუნქტი?

დიდი ჯგუფური ზრდა მთელ კალათაში იმავე მასშტაბის გავლენას არ ნიშნავს. გამოცემა წვლილს გვაძლევს, მაგრამ ზუსტ წონასა და ექსტრემალური წლიური ცვლილების მიზეზს არ გვიდგენს.

ნიშნავს თუ არა ეს საცალო საწვავის 75.4 პროცენტით გაძვირებას?

არა. 75.4% იმპორტის კონკრეტული ქვეჯგუფის წლიური ფასობრივი ცვლილებაა. საცალო საწვავის ფასისა და ბიზნესის საბოლოო ხარჯის დასადგენად სხვა მონაცემებია საჭირო.