ChatGPT-ის გამოჩენიდან თითქმის ოთხი წელი გავიდა. ამ დროის განმავლობაში ხელოვნური ინტელექტის (AI) მასობრივმა გამოყენებამ მასობრივი უმუშევრობა არ გამოიწვია, თუმცა სულ უფრო მეტი კვლევა აჩვენებს, რომ ცვლილება ყველაზე ადრე იქ ჩანს, სადაც ადამიანები კარიერას იწყებენ: ახალგაზრდებისთვის განკუთვნილ საწყის სამუშაო ადგილებზე. ეს სტატია მოკლედ მიმოიხილავს, რას აჩვენებს კვლევები, რატომ რჩება AI-ის როლი სადავო და რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის.
ახალგაზრდებს ნაკლებად იღებენ სამსახურში
სტენფორდის უნივერსიტეტის კვლევის მიხედვით, AI-ის მიმართ ყველაზე მოწყვლად პროფესიებში 22–25 წლის ახალგაზრდების დასაქმება 2026 წლის ივნისისთვის სავარაუდო დონეს 19 პროცენტით ჩამორჩებოდა, ანუ იმ დონეს, რომელიც მიიღწეოდა, მათი დასაქმება ნაკლებად მოწყვლად პროფესიებში მომუშავე თანატოლების დასაქმების მსგავსად რომ შეცვლილიყო. კლება ძირითადად იქ ჩანს, სადაც AI სამუშაოს ავტომატიზაციას ახდენს. კომპანიები ახალგაზრდებს არ ათავისუფლებენ, უბრალოდ ნაკლებს იღებენ სამსახურში. მსგავს შედეგს აჩვენებს ჰარვარდის, აშშ-ის აღწერის ბიუროსა და დანიის ეროვნული ბანკის კვლევებიც, თუმცა მთლიანი ეკონომიკის დონეზე AI-ს მასობრივი უმუშევრობა ჯერ არ გამოუწვევია.
AI ერთადერთი მიზეზი არ არის
აშშ-ში პროგრამისტების ვაკანსიების რაოდენობა 2022 წლის თებერვალში იყო პიკზე, ანუ ChatGPT-ის გამოჩენამდე, და მას შემდეგ შემცირდა. ეკონომისტები სხვა მიზეზებსაც ასახელებენ: საპროცენტო განაკვეთების ზრდას, დისტანციურ მუშაობას, რომლის დროსაც დამწყები თანამშრომლების სწავლება და აყვანა უფრო რთულია, და ტექნოლოგიური სექტორის კორექციას. ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) შეფასებით, ახალგაზრდა დასაქმებულებზე AI-ის გავლენის დამადასტურებელი მტკიცებულებები „ჯერჯერობით შეზღუდულია“. მიზეზის მიუხედავად, ახალგაზრდებისთვის სამსახურის პოვნა გართულდა: აშშ-ში დამწყებთა ვაკანსიები 2026 წელს 7,5 პროცენტით შემცირდა, გამოცდილი სპეციალისტების ვაკანსიები კი 14,7 პროცენტით გაიზარდა.
რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის
საქართველოში ახალგაზრდების დასაქმების პრობლემა AI-მდე დიდი ხნით ადრე არსებობდა: 15–24 წლის ახალგაზრდების უმუშევრობის დონე 2024 წელს 28,9 პროცენტი იყო, მაშინ როცა საერთო უმუშევრობის დონე 2025 წელს 13,9 პროცენტი იყო. ISET-ის კვლევითი ინსტიტუტის შეფასებით, დასაქმებულების დაახლოებით 26 პროცენტი მუშაობს პროფესიებში, რომლებზეც გენერაციული AI გარკვეულ გავლენას ახდენს. ამიტომ მნიშვნელოვანია, უნივერსიტეტებმა სტუდენტებს ის უნარები შესძინონ, რომლებიც AI-სთან ერთად მუშაობისას ღირებული რჩება, ხოლო სახელმწიფომ დამწყებთა და გამოცდილი სპეციალისტების ვაკანსიები ცალ-ცალკე აღრიცხოს, რათა ცვლილებები დროულად გამოჩნდეს.
ეს სტატია ეფუძნება ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (BTU) აკადემიური გუნდისა და BTUAI-ის მიერ მომზადებულ ანგარიშს, რომელიც საჯაროდ ხელმისაწვდომ სტატისტიკურ მონაცემებს, კვლევებსა და დარგობრივ ანგარიშებს ეყრდნობა. სრული ანგარიში გრაფიკებითა და წყაროებით ხელმისაწვდომია ცალკე ფაილად.
ციტირება: ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი (BTU) და BTUAI. (2026). ხელოვნური ინტელექტი და ახალგაზრდების დასაქმება: რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის. თბილისი, საქართველო.