მთავარი
BTU-ს მკვლევრების მიახლოებითი გამოთვლით, 2026 წლის მესამე კვარტალში საქართველოს რეზიდენტების საზღვარგარეთ ვიზიტებზე გაწეული დანახარჯის წლიური მატების დაახლოებით 84% ერთ ვიზიტზე საშუალო დანახარჯის ზრდაზე მოდის. ქართული ბიზნესისთვის ეს ნიშნავს, რომ მხოლოდ ვიზიტების რაოდენობაზე დაკვირვება საზღვარგარეთისკენ მიმართული მოთხოვნის ცვლილებას სრულად ვერ აჩვენებს.
მთავარი დასკვნები
- საქსტატის 9 ნოემბრის მონაცემებით, 2026 წლის ივლის–სექტემბერში საზღვარგარეთ ვიზიტებზე გაწეული დანახარჯი 19.3%-ით გაიზარდა, ვიზიტების რაოდენობა კი 3.1%-ით; BTU-ს მიახლოებითი გამოთვლით, მატების თითქმის 84% საშუალო ხარჯის კომპონენტზე მოდის.
- საქართველოს რეზიდენტების საზღვარგარეთ ვიზიტებისას საყიდლებზე, საკვებსა და სასმელზე გაწეული ჯამური დანახარჯი 495.5 მილიონი ლარი იყო, ანუ მთლიანი 835.2 მილიონი ლარის დაახლოებით 59.3%; ამ კატეგორიებში შედის ნებისმიერი მიზნით განხორციელებული ვიზიტისას გაწეული შესაბამისი ხარჯები.
- BTU-ს ანალიტიკური შეფასებით, ქართულმა საცალო და ტურისტულმა კომპანიებმა შეთავაზებები კონკრეტული საჭიროების მიხედვით უნდა შეადარონ უცხოურ ალტერნატივებს; საზღვარგარეთ გაწეული მთლიანი დანახარჯი საქართველოში გაყიდვების შესაძლო მოცულობას არ უდრის.
საქსტატის ახალ მონაცემებში მთავარი ცვლილება მხოლოდ საზღვრის გადაკვეთის გახშირება არ არის. ივლის–სექტემბერში საქართველოს რეზიდენტების საზღვარგარეთ ვიზიტების რაოდენობამ 618.2 ათასი შეადგინა. შესაბამისმა დანახარჯმა 835.2 მილიონ ლარს მიაღწია. ვიზიტების რაოდენობა წინა წელთან შედარებით ზომიერად გაიზარდა, დანახარჯი კი გაცილებით სწრაფად. ამ განსხვავების დანახვა მნიშვნელოვანია როგორც ტურისტული მომსახურების მიმწოდებლისთვის, ისე იმ ქართული მაღაზიისთვის, რომლის მომხმარებელს უცხოეთში საყიდლების შეძენა შეუძლია.
მთლიანი დანახარჯი შეიძლება გაიზარდოს ვიზიტების რაოდენობის ან ერთ ვიზიტზე საშუალო დანახარჯის ზრდის შედეგად. ამჯერად მეორე კომპონენტი დომინირებს. ეს არ ამტკიცებს, რომ ყოველი მოგზაური მეტს ხარჯავდა ან უცხოური მომსახურება ზუსტად ამ ტემპით გაძვირდა. საშუალო მაჩვენებელს ცვლის ფასიც, შეძენილი რაოდენობაც, მომსახურების ხარისხიც და განსხვავებული ტიპის ვიზიტების წილიც. ამიტომ ბიზნესისთვის საკითხი ასე დგას: რომელი საჭიროებისთვის და რომელ შეთავაზებაზე იხარჯება მეტი თანხა?
რას გვიჩვენებს ზრდის კომპონენტებად დაშლა?
საქსტატის მიხედვით, ერთ ვიზიტზე საშუალო ხარჯმა 1 351 ლარი შეადგინა, რაც წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით 15.8%-ით მეტია. მთლიანი დანახარჯის ზრდა 19.3%-ია. BTU-ს მკვლევრებმა გამოქვეყნებული ჯამისა და წლიური ზრდის საფუძველზე წინა წლის მიახლოებითი დანახარჯი აღადგინეს, შემდეგ კი გამოითვალეს, რამდენი იქნებოდა ახალი ჯამი, ვიზიტების რაოდენობა 3.1%-ით რომ გაზრდილიყო და საშუალო ხარჯი ძველ დონეზე დარჩენილიყო.
ამ მეთოდით 2025 წლის მესამე კვარტლის დანახარჯი დაახლოებით 700.1 მილიონი ლარია. მხოლოდ ვიზიტების რაოდენობის ზრდის გათვალისწინებით, 2026 წლის შესაბამისი ჯამი დაახლოებით 721.8 მილიონი ლარი იქნებოდა. გამოქვეყნებული დანახარჯი ამ თანხაზე დაახლოებით 113.4 მილიონი ლარით მეტია. საერთო მატება დაახლოებით 135.1 მილიონი ლარია, საიდანაც 21.7 მილიონი ლარი ვიზიტების რაოდენობის ზრდაზე მოდის.
| მაჩვენებელი | მლნ ლარი |
|---|---|
| 2025 წლის მესამე კვარტლის ჯამი (მიახლოებითი) | ≈700.1 |
| ვიზიტების რაოდენობის კომპონენტი | ≈21.7 |
| საშუალო ხარჯის კომპონენტი | ≈113.4 |
| მთლიანი წლიური მატება | ≈135.1 |
| 2026 წლის მესამე კვარტლის ოფიციალური ჯამი | 835.2 |
წყარო: საქსტატი [1]; მიახლოებითი დაშლა: BTU. ვიზიტების რაოდენობის ცვლილების გავლენა შეფასებულია წინა წლის საშუალო ხარჯით.
დაახლოებით 84% სწორედ 113.4 მილიონი ლარის საერთო მატებასთან შეფარდებაა. ეს არის არითმეტიკული დაშლა და არა მიზეზების სტატისტიკური შეფასება. გამოთვლის რიგი წინასწარ არის განსაზღვრული: რაოდენობის ცვლილება ფასდება წინა წლის საშუალო ხარჯით, დანარჩენი კი ახალი რაოდენობის პირობებში საშუალო ხარჯის ცვლილებას მიეკუთვნება. გამოქვეყნებული საწყისი მონაცემები დამრგვალებულია, ამიტომ გამოთვლილი თანხებიც მიახლოებითია. მთავარ დასკვნას ზედმეტი ათწილადები არ სჭირდება: მატების დიდი ნაწილი საშუალო დანახარჯს უკავშირდება და არა მხოლოდ ვიზიტების რაოდენობის ზრდას.
საშუალო ხარჯი და გაძვირება ერთი და იგივე არ არის
ერთ ვიზიტზე უფრო დიდი დანახარჯი ფასების ზრდასთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული, მაგრამ მხოლოდ ამ ანგარიშით ასეთი მიზეზის გამოყოფა შეუძლებელია. მაგალითად, საშუალო დანახარჯი შეიცვლება მაშინაც, თუ მოიმატებს იმ ვიზიტების წილი, როცა მოგზაურები უფრო ძვირადღირებულ მიმართულებას ან მაღალი კლასის განთავსებას ირჩევენ ან მეტ ნივთს ყიდულობენ. ეს შესაძლო ახსნაა და ამ კვარტლის მონაცემებით მიზეზად არ დასტურდება. მათ გასარჩევად საჭიროა ერთმანეთთან შესადარებელი ფასები და უფრო დეტალური მონაცემები.
ანგარიშში ღამეების საშუალო რაოდენობა 7.8-ია, წინა წლის შესაბამისი პერიოდის 7.9-თან შედარებით. შესაბამისად, მოცემული საშუალო ხანგრძლივობა არ გაზრდილა. ეს დამატებითი მინიშნებაა, რომ ხარჯის ზრდას ავტომატურად უფრო ხანგრძლივი მოგზაურობით ვერ ავხსნით. თუმცა საშუალო ხარჯის ღამეების საშუალო რაოდენობაზე გაყოფაც არ მოგვცემს ყველა ტიპის ვიზიტისთვის შედარებად დღიურ ბიუჯეტს: ვიზიტებში ღამისთევის გარეშე მოგზაურობაც შედის, ხოლო ჯგუფების შემადგენლობა შეიძლება იცვლებოდეს.
ვიზიტების 97.3%-ს საქსტატი განმეორებით ვიზიტებს მიაკუთვნებს. ეს ვიზიტების მახასიათებელია და არ ნიშნავს, რომ მოსახლეობის 97.3% საზღვარგარეთ დადის ან კონკრეტული ბრენდის ერთგულია. ბიზნესისთვის ამ მაჩვენებლის მნიშვნელობა უფრო შეზღუდულია: შეთავაზების შემქმნელს უწევს იმ მომხმარებლის ინტერესის გათვალისწინებაც, რომელსაც უცხოეთში მოგზაურობის გამოცდილება უკვე აქვს. მომსახურების პირობების მკაფიო შედარება ასეთ გარემოში სასარგებლოა, თუმცა მონაცემი მომხმარებლის არჩევანის მოტივებს ცალკე არ ზომავს.
რომელ საჭიროებებს შეიძლება უპასუხოს ადგილობრივმა შეთავაზებამ?
დანახარჯების სტრუქტურა კითხვას უფრო კონკრეტულს ხდის. საყიდლებზე 259.1 მილიონი ლარი დაიხარჯა, საკვებსა და სასმელზე 236.4 მილიონი, განთავსებაზე 164.7 მილიონი. ადგილობრივ ტრანსპორტზე გაწეული დანახარჯი 85.1 მილიონი იყო. გასართობ, გამაჯანსაღებელ, კულტურულ და სპორტულ ღონისძიებებზე გაწეული ჯამური დანახარჯი 38.7 მილიონს შეადგენდა, სხვა ხარჯები კი 51.2 მილიონს.
| კატეგორია | მლნ ლარი | წილი, % |
|---|---|---|
| საყიდლები | 259.1 | 31.0 |
| საკვები და სასმელი | 236.4 | 28.3 |
| განთავსება | 164.7 | 19.7 |
| ადგილობრივი ტრანსპორტი | 85.1 | 10.2 |
| ღონისძიებები და აქტივობები | 38.7 | 4.6 |
| სხვა | 51.2 | 6.1 |
| სულ | 835.2 | 100.0 |
წყარო: საქსტატი [1], 2026 წლის მესამე კვარტალი, ოფიციალური შეფასებები. ღონისძიებები მოიცავს გასართობ, გამაჯანსაღებელ, კულტურულ და სპორტულ აქტივობებს; წილები დამრგვალებულია.
საყიდლებზე, საკვებსა და სასმელზე გაწეული ხარჯების წილი მთლიანი დანახარჯის დაახლოებით სამ მეხუთედს შეადგენს. ეს აჩვენებს, რომ საზღვარგარეთ ვიზიტებისას გაწეული ხარჯები მხოლოდ განთავსებით არ შემოიფარგლება. თუმცა საყიდლებზე გაწეული ხარჯები და ვიზიტის მთავარი მიზანი ერთმანეთში არ უნდა აგვერიოს. მეგობრის სანახავად წასულმა ადამიანმაც შესაძლოა შეიძინოს ნივთები; დასასვენებლად წასულიც იხდის საკვებისა და ტრანსპორტის საფასურს. ერთი ვიზიტის ხარჯები შეიძლება რამდენიმე კატეგორიას მიეკუთვნებოდეს.
მიზნების ცხრილში საყიდლები ვიზიტების 30.5%-ის მთავარი მიზანია, მეგობრებისა და ნათესავების მონახულება კი 35.7%-ის, ხოლო დასვენება და გართობა 22.1%-ის. ეს სამი სხვადასხვა საჭიროებაა. ადგილობრივი სასტუმროს ფასდაკლებამ შეიძლება დასვენების ადგილის არჩევაზე იმოქმედოს, თუმცა ნათესავის მოსანახულებლად მგზავრობას ვერ ჩაანაცვლებს. ამავე დროს, ის ფაქტი, რომ ადამიანები საყიდლებისთვის საზღვარგარეთ მიდიან, კონკრეტული საქონლის ადგილობრივ ხელმისაწვდომობაზე, ასორტიმენტსა და სრულ ღირებულებაზე მსჯელობის საფუძველს იძლევა. ამ მონაცემებით ვერ განვსაზღვრავთ, რომელი პროდუქტი რა მიზეზით შეიძინეს უცხოეთში.
ამიტომ ქართული საცალო ვაჭრობისთვის საწყისი ნაბიჯი მთლიანი 259.1 მილიონი ლარის შესაძლო ადგილობრივ ბრუნვად მიჩნევა ვერ იქნება. შედარების საგანი უნდა იყოს კონკრეტული საქონელი, მისი ხარისხი, გარანტია, საბოლოო ფასი და შეძენის კომფორტი. მომხმარებლისთვის ღირებულება მხოლოდ ეტიკეტზე მითითებული თანხა არ არის. როდესაც შესაძენი ნივთი საქართველოში ხელმისაწვდომია, ადგილობრივმა ბიზნესმა უნდა აჩვენოს, რას იღებს მყიდველი ამ ფასში. ეს რეკომენდაცია მონაცემებში ასახული, საყიდლებზე გაწეული დანახარჯის მნიშვნელობას ეფუძნება. გაყიდვებზე ამ რეკომენდაციის გავლენა კვლევაში არ შეფასებულა.
ტურისტული მომსახურების ადგილობრივი მიმწოდებლისთვის ანალოგიური კითხვა დასვენების სრულ გამოცდილებას ეხება. მომხმარებელმა შეიძლება რამდენიმე შეთავაზება შეადაროს განთავსების, კვების, ადგილზე გადაადგილებისა და აქტივობების მიხედვით. მხოლოდ ნომრის დაბალი ფასი სრული შეთავაზების მიმზიდველობას ვერ განსაზღვრავს. BTU-ს შეფასებით, საქართველოს შიდა ტურისტულ შეთავაზებებში ამ კომპონენტების გასაგებად წარმოდგენა უფრო დასაბუთებული პასუხია, ვიდრე ვარაუდი, რომ საზღვარგარეთ განხორციელებული ყოველი ვიზიტი ადგილობრივი ტურისტული ბიზნესისთვის დაკარგულ კლიენტს ნიშნავს.
ეს მონაცემები კომპანიას საკუთარი საქმიანობის შედეგების გაანალიზებაშიც ეხმარება. გაყიდვების ზრდას მომხმარებელთა რაოდენობის მცირე მატების პირობებში სხვა ახსნა სჭირდება, ვიდრე მრავალი ახალი მომხმარებლის მოზიდვით მიღებულ შედეგს. პირველ შემთხვევაში შესაძლოა, შეიცვალა საყიდლების კალათა, ფასები ან მომხმარებელთა ჯგუფები. ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელი უშუალოდ კომპანიის კლიენტებს არ აღწერს. ის გვთავაზობს კითხვას, რომელსაც ბიზნესის საკუთარი, ერთმანეთთან შედარებადი ჩანაწერებით უნდა ვუპასუხოთ.
რატომ არ არის მთლიანი თანხა დაკარგული შემოსავალი?
835.2 მილიონი ლარი საზღვარგარეთ ვიზიტებთან დაკავშირებული დანახარჯის ოფიციალური შეფასებაა. ეს მაჩვენებელი ავტომატურად არც საქართველოს სავაჭრო დეფიციტს უდრის და არც იმ თანხას, რომელსაც ქართული კომპანიები აუცილებლად მიიღებდნენ, ადამიანები საზღვარგარეთ რომ არ წასულიყვნენ. ასეთი დასკვნისთვის უნდა ვიცოდეთ, როგორ მოიქცეოდა ადამიანი: სხვაგან დაისვენებდა, სხვა საქონელს იყიდდა, ფულს დაზოგავდა თუ საერთოდ სხვა მიზნით გამოიყენებდა.
გარდა ამისა, აქ ვიზიტებია დათვლილი და არა უნიკალური მომხმარებლები. ერთი ადამიანის რამდენიმე მოგზაურობა ცალკეულ ვიზიტებად ითვლება. ანგარიშის უფრო ფართო მაჩვენებელი, 813.7 ათასი გასვლა, მოგზაურთა უფრო დიდ ჯგუფს მოიცავს. ვიზიტორების კვლევა ეხება 15 წლისა და უფროსი ასაკის რეზიდენტებს, რომლებიც განსაზღვრულ პირობებს აკმაყოფილებენ. მაგალითად, ამ ჯგუფში არ შედიან პირები, რომლებიც დასაქმების მიზნით გაემგზავრნენ ან საზღვარს ხშირად კვეთენ. ორი ჯამის ერთმანეთის ნაცვლად გამოყენება ხარჯის ინტერპრეტაციას შეცვლიდა.
საქსტატი ვიზიტორებს საქართველოში დაბრუნებისას შერჩევით გამოკითხავს. მეთოდოლოგია ითვალისწინებს თვეში დაახლოებით ათასი რესპონდენტის გამოკითხვასა და შედეგების შეწონვას. ამიტომ გამოქვეყნებული თანხები და ვიზიტების მახასიათებლები ოფიციალური შერჩევითი შეფასებებია. BTU-ს წვლილი ამ მონაცემების შედარებითი ანალიზი და ზრდის არითმეტიკული დაშლაა. ანგარიში კვარტლის საერთო სურათს ასახავს. მისი შედეგები ცალკეულ ვიზიტორზე ან ნოემბრის ყოველდღიურ მოთხოვნაზე პირდაპირ ვერ გავრცელდება.
დასკვნა
გამყვანი ტურიზმის ახალი მონაცემების მიხედვით, საზღვარგარეთ გაწეული დანახარჯი ვიზიტების რაოდენობაზე სწრაფად გაიზარდა. ამ განსხვავების გათვალისწინება უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე მთლიანი მატების მხოლოდ „მოგზაურთა რაოდენობის ზრდით“ ახსნა. ადგილობრივმა კომპანიამ უნდა შეარჩიოს ის საჭიროება, რომელსაც რეალურად აკმაყოფილებს და ამ საჭიროების დასაკმაყოფილებლად თავისი შეთავაზების სრული ღირებულება ალტერნატივების ღირებულებას შეადაროს. ბიზნესის შესაძლებლობა კონკრეტულ შეთავაზებაზეა დამოკიდებული. მონაცემები არ იძლევა საზღვარგარეთ გაწეული მთლიანი დანახარჯის პოტენციურ ადგილობრივ შემოსავლად მიჩნევის საფუძველს.
კითხვები და პასუხები
რას ზომავს დაახლოებით 84%?
ეს არის საშუალო ხარჯის კომპონენტის წილი მთლიანი ხარჯის წლიურ მატებაში, როდესაც ვიზიტების რაოდენობის გავლენა წინა წლის საშუალო ხარჯით ფასდება. იგი არც ტურისტების წილია და არც გაძვირების მაჩვენებელი.
ნიშნავს თუ არა 1 351 ლარი ერთი ადამიანის ზაფხულის მთლიან ბიუჯეტს?
არა. ეს ერთ ვიზიტზე საშუალო დანახარჯია. ერთ ადამიანს რამდენიმე ვიზიტი შეიძლება ჰქონდეს, ხოლო ცალკეული ვიზიტის ხარჯი საშუალო მაჩვენებლისგან შეიძლება განსხვავდებოდეს.
შესაძლებელია თუ არა, რომ უცხოეთში დახარჯული თანხა საქართველოში დარჩეს?
კონკრეტულ საჭიროებაზე მორგებულმა ადგილობრივმა შეთავაზებამ შეიძლება ამ დანახარჯის ნაწილი საქართველოში დატოვოს. ანგარიშში ეს თანხა შეფასებული არ არის.
როგორ შეუძლია ბიზნესს ამ შედეგის გამოყენება?
ბიზნესმა ერთმანეთისგან უნდა განასხვაოს მომხმარებელთა რაოდენობა და ერთ შესყიდვაზე გაწეული ხარჯი, შემდეგ კი თავისი შეთავაზება ალტერნატივებს სრული ფასისა და მიღებული სარგებლის მიხედვით შეადაროს. ამ განსხვავების გაუთვალისწინებლობამ შეიძლება მცდარი კომერციული გადაწყვეტილება გამოიწვიოს.
წყაროები
[1] Geostat Q3 2026 outbound tourism release
Geostat official source
[2] Geostat outbound tourism survey metadata
Geostat official source



