განათლება მთელი ცხოვრების მანძილზე და ბიზნესის გაციფრულება – სინერგიის ქვეყნის ეკონომიკურ გარემოზე

ბოლო წლებში ცხადად გამოჩნდა, რომ ტექნოლოგიური ტრანსფორმაცია აღარ არის მხოლოდ დიდი კომპანიების პრივილეგია — ის გახდა გადარჩენის პირობა მცირე და საშუალო ბიზნესისთვისაც. სწორედ ამ პროცესზე საუბრობს BTU-ის მკვლევართა — მაია ნონიაშვილისა და ნანა ჯანაშიას — ახალი კვლევა “Impact of Lifelong Learning Programs and Business Digitization on Organizational Adaptability”, რომელიც ამტკიცებს, რომ განათლება მთელი ცხოვრების განმავლობაში და ბიზნესის ციფრულიზაცია ერთმანეთთან დაკავშირებული პროცესებია, და მათი ერთობლივი მართვა ორგანიზაციის ყველაზე ძლიერ ინსტრუმენტად შეიძლება იქცეს .

საქართველოში მცირე და საშუალო საწარმოები ქმნიან ეკონომიკის ზურგს — 90%-ზე მეტ სამუშაო ადგილსა და ქვეყნის მთლიანი ბრუნვის თითქმის მეხუთედს. თუმცა მათი უმრავლესობა ჯერ კიდევ ვერ იყენებს ციფრულ ტექნოლოგიებს სრულად: არ აქვთ საჭირო ინფრასტრუქტურა, დაფინანსება ან ადამიანური რესურსი. ციფრულიზაცია მათთვის ხშირად რჩება ხარჯად და არა ინვესტიციად, მაშინ როცა სწორედ ამ პროცესმა შეიძლება გაზარდოს ეფექტიანობა, შეამციროს ხარჯები და გააფართოოს ბაზრები.

კვლევა აჩვენებს, რომ ციფრულიზაციის წარმატება პირდაპირ არის დამოკიდებული ადამიანურ კაპიტალზე — ტექნოლოგიები ვერაფერს ცვლიან, თუ თანამშრომლებს არ აქვთ უნარები მათ გამოსაყენებლად. აქ ჩნდება მთელი ცხოვრების განათლების კრიტიკული როლი. ეს აღარ ნიშნავს მხოლოდ პროფესიულ ტრენინგს ან უნივერსიტეტის შემდეგ კურსს — ეს არის მუდმივი უნარების განახლების პროცესი, რომელიც ადამიანს და კომპანიას ერთად აძლევს მოქნილობის უნარს.

კვლევის ფარგლებში გამოკითხულთა 80%-ზე მეტმა აღნიშნა, რომ ორგანიზაციებში მიმდინარე ციფრული ცვლილებები მათთვის ახალი ტრენინგების აუცილებლობას ქმნის. ამავე დროს, ნახევარზე მეტმა განაცხადა, რომ სწორედ განათლებაში ჩადებულმა ინვესტიციამ გაზარდა მათი კომპანიის მოქნილობა, გადაწყვეტილებების სიჩქარე და გუნდის ერთიანობა. ციფრული ინსტრუმენტების ინტეგრაცია გაზრდის პროდუქტიულობას, ხოლო უწყვეტი სწავლა ინოვაციურობასა და კრეატიულობას.

მაგრამ პრობლემა რჩება — მცირე კომპანიებს ხშირად არ აქვთ შესაძლებლობა დააფინანსონ სწავლის პროგრამები. ეს რეალობა კი ზუსტად იმეორებს სხვა ქვეყნების გამოცდილებას: ევროპაში SME სექტორმა მსგავსი კრიზისი გადალახა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მთავრობებმა დანერგეს სუბსიდირებული ციფრული ტრენინგები და SkillsFuture-ის ტიპის ინიციატივები, სადაც სახელმწიფო და ბიზნესი ერთობლივად აფინანსებენ თანამშრომელთა განათლებას. სინგაპურის SkillsFuture პროგრამამ ათასობით მოქალაქეს მისცა უფლება დაეგროვებინა „სწავლის კრედიტები“ და გამოეყენებინა ისინი ნებისმიერ ასაკში — იქნება ეს ციფრული მარკეტინგი თუ ხელოვნური ინტელექტის მოდელირება. ამ მიდგომამ შექმნა ციფრული კვალიფიკაციის კულტურა, რაც საქართველოში ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესშია.

მსგავსი მაგალითებია ფინეთშიც, სადაც ტექნოლოგიურ კომპანიებსა და უნივერსიტეტებს შორის პარტნიორობამ „ცოცხალი ლაბორატორიების“ ფორმა მიიღო. ამ ჰიბრიდულ მოდელში სტუდენტები და პროფესიონალები ერთობლივად ქმნიან ახალ ციფრულ პროდუქტებს — ამით განათლება იქცევა ბიზნესის პირდაპირ გაგრძელებად და არა მისგან გამიჯნულ სისტემად.

საქართველოში კი ციფრული გარდაქმნა ჯერ კიდევ სეგმენტურია. თბილისის გარეთ მოქმედი კომპანიები ნაკლებად იყენებენ ERP სისტემებს, CRM მოდულებს ან ელექტრონულ კონტრაქტებს, რაც მათ აჩერებს თანამედროვე ეკონომიკური დინამიკის მიღმა. OECD-ის შეფასებით, საქართველოს მცირე ბიზნესების ციფრული პოტენციალი ჯერ მხოლოდ ნაწილობრივ არის გამოყენებული, რადგან არც საკმარისი სახელმწიფო სტიმულია და არც საკმარისი თანამშრომლობა კერძო და საგანმანათლებლო სექტორებს შორის.

კვლევის შედეგების მიხედვით, ციფრული ტრანსფორმაცია არ არის მხოლოდ ტექნიკური საკითხი — ეს არის კულტურული ცვლილება. ის მოითხოვს, რომ კომპანიებმა შეცვალონ საკუთარი აზროვნება სწავლაზე, შეცდომებზე და ექსპერიმენტზე. ორგანიზაციები, რომლებიც თანამშრომლებს აძლევენ თავისუფლებას სცადონ ახალი ციფრული ინსტრუმენტები და შეისწავლონ ტექნოლოგიები საკუთარ ტემპში, გაცილებით სწრაფად ახერხებენ ბაზრის მოთხოვნებზე რეაგირებას.

ნონიაშვილისა და ჯანაშიას კვლევა ასევე ხაზს უსვამს ერთ ფუნდამენტურ გაკვეთილს: ციფრულიზაცია და განათლება მხოლოდ მაშინ ქმნის შედეგს, როცა ისინი ურთიერთდამოკიდებულად ტარდება. როცა ტექნოლოგიების დანერგვა არ ემთხვევა ადამიანების უნარებს, პროცესები ფერხდება; მაგრამ როცა თანამშრომლები მუდმივად იღებენ ცოდნას და სწავლობენ, როგორ მოერგონ ახალ სისტემებს, კომპანია არა მხოლოდ გადარჩება, არამედ დაიწყებს ზრდას.

გლობალური გამოცდილება ცხადყოფს, რომ ქვეყნის მასშტაბით წარმატება სწორედ ამ ბალანსის პოვნაშია. საქართველო ახლა იმ გზაჯვარედინზე დგას, სადაც უნდა გადაწყვიტოს — დარჩება თუ არა ციფრული პროცესების მომხმარებლად, თუ კი შექმნის განათლებასა და ტექნოლოგიაზე დაფუძნებულ ახალ ეკონომიკურ მოდელს, რომელიც საკუთარ ადამიანურ კაპიტალს ხედავს როგორც ქვეყნის მთავარ ინოვაციურ რესურსს.

ამ ტექსტი მომზადებულია “Impact of Lifelong Learning Programs and Business Digitization on Organizational Adaptability” კვლევის და დამატებითი გლობალური წყაროების ანალიზის საფუძველზე.