ხელოვნური ინტელექტის ყოველი პასუხი მონაცემთა ცენტრში მუშავდება, მონაცემთა ცენტრები კი სულ უფრო მეტ ელექტროენერგიას მოიხმარს. ეს სტატია სამ კითხვას პასუხობს: რა მასშტაბის ელექტროენერგიას მოიხმარს ხელოვნური ინტელექტი დღეს, რამდენს მოიხმარს უახლოეს წლებში და რას ნიშნავს ეს ელექტროენერგიის გენერაციისა და ფასებისთვის, მათ შორის საქართველოსთვის.
მოხმარება ჯერ მცირეა, მაგრამ სწრაფად იზრდება
ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს (IEA) მონაცემებით, 2025 წელს მსოფლიოს მონაცემთა ცენტრებმა 485 ტერავატსაათი მოიხმარეს, რაც მსოფლიოში მოხმარებული ელექტროენერგიის დაახლოებით 1,5 პროცენტია. 2030 წლისთვის ეს მოცულობა დაახლოებით გაორმაგდება. ერთი შეკითხვის დასამუშავებლად საჭირო ენერგია მცირეა და სწრაფად მცირდება, მაგრამ შეკითხვების რაოდენობა და რთული ამოცანების წილი კიდევ უფრო სწრაფად იზრდება, ამიტომ ჯამური მოხმარება მაინც მატულობს.
ფასებზე გავლენა იქ ჩანს, სადაც მონაცემთა ცენტრებია თავმოყრილი
მსოფლიო მასშტაბით წილი მცირეა, მაგრამ მოხმარება რამდენიმე ადგილზეა თავმოყრილი. ირლანდიაში მონაცემთა ცენტრებზე ქვეყნის ელექტროენერგიის მოხმარების 23 პროცენტი მოდის. აშშ-ის უდიდეს ელექტროენერგიის ბაზარზე, PJM-ზე, ბოლო სიმძლავრის აუქციონების ღირებულების დაახლოებით 40 პროცენტი მონაცემთა ცენტრებს უკავშირდება. ახალ მოთხოვნას ახალი გენერაცია სჭირდება, რომლის დაახლოებით 40 პროცენტს, IEA-ს შეფასებით, გაზი და ქვანახშირი დაფარავს. ამიტომ რამდენიმე ქვეყანამ და შტატმა გარკვეული წესები შეცვალა, რათა ახალი ცენტრების ხარჯი სხვა მომხმარებლებს არ დაეკისროს.
რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის
საქართველოს ჭარბი ელექტროენერგია არ აქვს. 2025 წელს ქვეყნის ელექტროენერგიის ვაჭრობის უარყოფითმა ბალანსმა დაახლოებით 1,05 მილიარდი კილოვატსაათი შეადგინა, ზამთარში კი დეფიციტი განსაკუთრებით დიდია. 100 მეგავატის სიმძლავრის ერთი მონაცემთა ცენტრი წელიწადში დაახლოებით 0,88 მილიარდ კილოვატსაათს მოიხმარდა, რაც ქვეყნის მოხმარების დაახლოებით 6 პროცენტია. ტარიფები უკვე გაიზარდა: 2026 წლის აპრილიდან საყოფაცხოვრებო ტარიფი 27,2 პროცენტით გაძვირდა.
კრიპტოვალუტის მაინინგის გამოცდილებამ აჩვენა, რომ იაფი ელექტროენერგია დიდ დატვირთვას იზიდავს, ტარიფის ზრდა კი მას სხვა ქვეყანაში უშვებს. ამიტომ დიდი მონაცემთა ცენტრი საქართველოსთვის აზრს იძენს მხოლოდ ახალი სიმძლავრის შექმნისა და მსხვილი მომხმარებლისთვის ცალკე პირობების დაწესების შემთხვევაში.
ეს სტატია მომზადებულია ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (BTU) აკადემიური გუნდისა და BTUAI-ის მიერ და ეყრდნობა საჯაროდ ხელმისაწვდომ კვლევებსა და ოფიციალურ მონაცემებს. სრული ანგარიში, ყველა გრაფიკითა და წყაროთი, მიბმულია ცალკე ფაილად.
ციტირება: ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი (BTU) და BTUAI. (2026). ხელოვნური ინტელექტი და ელექტროენერგია. თბილისი, საქართველო.