ქალთა დასაქმების სწრაფი ზრდა ICT სექტორში: საქართველოს გამოცდილება გლობალურ კონტექსტში

ბოლო წლების განმავლობაში საქართველოს ICT სექტორში მიმდინარე გენდერული ცვლილებები სულ უფრო მკაფიოდ იკითხება ოფიციალურ მონაცემებშიც. BTU-ის Digital Ecosystem Digest (2025) აჩვენებს, რომ ქალთა დასაქმების ზრდა ICT პროფესიებში აღარ არის ნელი, ფრაგმენტული ან მხოლოდ ინდივიდუალურ წარმატებებზე დამყარებული პროცესი — ის გადაიქცა სისტემურ ტენდენციად, რომელიც უკვე აისახება შრომის ბაზრის მთლიან სტრუქტურაზე.

თუ 2022 წელს საქართველოში უშუალოდ ICT პროფესიებზე დასაქმებული ქალების რაოდენობა დაახლოებით 1.7 ათასი იყო, 2023 წელს ეს მაჩვენებელი 2.7 ათასამდე გაიზარდა, ხოლო 2024 წლისთვის უკვე დაახლოებით 3.4 ათას ქალს მიაღწია. ეს ნიშნავს, რომ სულ ორი წლის განმავლობაში ქალთა დასაქმება პრაქტიკულად გაორმაგდა, რაც შრომის ბაზრისთვის უჩვეულოდ მაღალი ტემპია, განსაკუთრებით ტექნოლოგიურ სექტორში, სადაც კადრების სტრუქტურა, როგორც წესი, ნელა იცვლება. ამასთანავე, ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ პანდემიის პერიოდის მონაცემები შეგნებულად არის გამორიცხული შედარებიდან, რაც კიდევ უფრო ამყარებს დასკვნას, რომ საუბარია არა დროებით რყევაზე, არამედ რეალურ სტრუქტურულ ზრდაზე (BTU Digital Ecosystem Digest, 2025).

არანაკლებ მნიშვნელოვანია ქალთა წილის ცვლილება ICT პროფესიებში. 2024 წლისთვის ქალები შეადგენენ 29%-ს, ანუ თითქმის ყოველი მესამე დასაქმებული ICT სფეროში ქალია, მაშინ როდესაც 2022 წელს ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 15% იყო. მსგავსი ნახტომისებური ზრდა მოკლე პერიოდში იშვიათად ფიქსირდება ტექნოლოგიურ სექტორებში, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებში, სადაც ICT ისტორიულად კაცების დომინირებულ სფეროდ ითვლებოდა. საქართველოს შემთხვევაში ეს მიუთითებს იმაზე, რომ ქალთა ჩართულობა აღარ არის პერიფერიული მოვლენა და თანდათან ხდება სექტორის „ნორმალური“ ნაწილი (BTU Digital Ecosystem Digest, 2025).

განსაკუთრებით საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ ქალთა დასაქმების ზრდა არ შემოიფარგლება მხოლოდ შედარებით ნაკლებად ტექნიკურ პოზიციებზე. მონაცემები ცხადყოფს, რომ პროგრამირების მიმართულებით ქალთა დასაქმება ორი წლის განმავლობაში გაორმაგდა. ეს გარემოება მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ გენდერული თანასწორობის თვალსაზრისით, არამედ მთლიანად ICT სექტორის განვითარების ლოგიკისთვის. პროგრამირება, როგორც მაღალი პროდუქტიულობის და მაღალი ანაზღაურების მქონე საქმიანობა, განსაზღვრავს სექტორის ტექნოლოგიურ ბირთვს. (BTU Digital Ecosystem Digest, 2025).

საქართველოს ეს დინამიკა კიდევ უფრო თვალსაჩინო ხდება გლობალურ ფონზე. საერთაშორისო ორგანიზაციების შეფასებით, მსოფლიოში ICT სპეციალისტების მხოლოდ დაახლოებით მეოთხედი არის ქალი, ხოლო OECD-ის ქვეყნებში ქალთა წილის ზრდა ICT პროფესიებში ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მინიმალური იყო — დაახლოებით ერთი პროცენტული პუნქტი (World Bank; OECD). ამ ფონზე საქართველოს 29%-იანი მაჩვენებელი არა მხოლოდ აღემატება გლობალურ საშუალოს, არამედ მიუთითებს იმაზე, რომ მცირე ეკონომიკებს გარკვეულ პირობებში შეუძლიათ უფრო სწრაფი ადაპტაცია, ვიდრე დიდ და უკვე ჩამოყალიბებულ ტექნოლოგიურ ბაზრებს.

განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმასაც, რომ საქართველოში ქალთა დასაქმების ზრდა ICT-ში იზომება არა მხოლოდ პროცენტული წილით, არამედ აბსოლუტური რიცხვებით. ბოლო ორ წელიწადში სექტორს დაემატა დაახლოებით 1.6 ათასი ახალი ქალი, რაც ქვეყნის ტექნოლოგიური სამუშაო ძალის მასშტაბისთვის არსებითი ზრდაა. ეს მიუთითებს, რომ ICT სექტორის გაფართოება საქართველოში უკვე აღარ ეფუძნება მხოლოდ არსებული, ძირითადად მამაკაცური სამუშაო ძალის შიდა გადაადგილებას, არამედ რეალურად იზიდავს ახალ ადამიანურ კაპიტალს (BTU Digital Ecosystem Digest, 2025; საქსტატი).

გლობალური შრომის ბაზრის ანალიზები ხშირად მიუთითებს, რომ ტექნოლოგიური სექტორის სწრაფი ზრდა ავტომატურად არ იწვევს გენდერული ბალანსის გაუმჯობესებას. ბევრ ქვეყანაში ICT სამუშაო ადგილების რაოდენობა იზრდება, მაგრამ ქალთა წილი ან უცვლელი რჩება, ან ძალიან ნელა მატულობს (OECD; World Bank). ამ კონტექსტში საქართველოს გამოცდილება გარკვეულწილად არღვევს ამ ტენდენციას და აჩვენებს, რომ მოკლე დროში შესაძლებელია ქალთა ჩართულობის სწრაფი ზრდა, თუნდაც გლობალური გენდერული უთანასწორობის ფონზე.

ამ ეტაპზე უკვე შეიძლება ითქვას, რომ საქართველოს ICT სექტორში ქალთა დასაქმების ზრდა აღარ არის მხოლოდ სტატისტიკური ფაქტი ან სოციალური ექსპერიმენტი. ის წარმოადგენს ეკონომიკურად მნიშვნელოვან პროცესს, რომელიც ცვლის სამუშაო ძალის სტრუქტურას, ზრდის ადამიანური კაპიტალის მოცულობას და აფართოებს ტექნოლოგიური განვითარების სოციალურ ბაზას. რა ფაქტორებმა განაპირობა ეს ზრდა და რამდენად მდგრადი იქნება იგი მომავალში — ეს უკვე ცალკე, უფრო ღრმა განხილვის საგანია. თუმცა არსებული მონაცემები ერთმნიშვნელოვნად აჩვენებს, რომ ქალთა დასაქმება ICT პროფესიებში საქართველოში იზრდება სწრაფად, მასშტაბურად და გლობალურ ფონთან შედარებით არაჩვეულებრივად დინამიკურად, რაც ქვეყანას უნიკალურ პოზიციაში აყენებს ტექნოლოგიური შრომის ბაზრის გენდერული ტრანსფორმაციის თვალსაზრისით.

BTU-ს სრული კვლევა — „გენდერული ტენდენციები საქართველოს ICT სექტორში: მონაცემებზე დაფუძნებული ანალიზი “ ხელმისაწვდომია ბმულზე.