BTUAI-ს (ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი, თბილისი) და Pollitics-ის (Station F, საფრანგეთი) მიერ ჩატარებულმა სიმულაციამ გამოავლინა მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობა საქართველოს განვითარებად AI ეკოსისტემაში. მოდელირების მიხედვით, საქართველოს მოსახლეობის 17.8% ენდობა ხელოვნური ინტელექტის სისტემებს, თუმცა არ არის მზად, რომ ხელოვნურმა ინტელე მათზე მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს მიიღოს. ეს არის მეორე ყველაზე დიდი ჯგუფი სიმულაციაში — უფრო მასშტაბური, ვიდრე როგორც სრულად ენთუზიასტი, ისე კატეგორიული მოწინააღმდეგეები. პრაქტიკულად, ყოველი მეხუთე მოქალაქე იკავებს შუალედურ, გააზრებულ პოზიციას.
კვლევა დაფუძნებულია შეზღუდვებზე აგებულ სინთეზურ მოსახლეობის მოდელზე, რომელიც შექმნილია საქართველოს ოფიციალურ დემოგრაფიულ მონაცემებზე დაყრდნობით. რეალური რესპონდენტების გამოკითხვის ნაცვლად, გენერირდა სტატისტიკურად თანხვედრილი ვირტუალური მოსახლეობა, რომელიც ასახავდა ასაკობრივ, გენდერულ, საგანმანათლებლო და რეგიონულ განაწილებას. ამ პერსონებს დაესვა ბინარული კითხვები AI-ისადმი ნდობასა და გადაწყვეტილებების დელეგირებაზე. კონტექსტური ინფორმაციის მიწოდების შემდეგ, დიდმა ენობრივმა მოდელმა დააბრუნა ალბათობაზე დაფუძნებული პასუხები, რომლებიც აგრეგირდა ეროვნული სურათის მისაღებად. ეს მიდგომა არ ანაცვლებს ტრადიციულ გამოკითხვებს, თუმცა იძლევა შესაძლებლობას, შევისწავლოთ საზოგადოებრივი განწყობები იმ სფეროში, სადაც ემპირიული მონაცემები ჯერ შეზღუდულია.
17.8%-იანი ჯგუფი არ წარმოადგენს ციფრულად გამოთიშულ ან ტექნოლოგიების შიშით განპირობებულ სეგმენტს. ისინი ძირითადად 30–44 წლის ურბანული პროფესიონალები არიან, ოდნავ უფრო მეტი მამაკაცი (54%), კონცენტრირებულნი თბილისში, იმერეთსა და აჭარაში. უმეტესობას აქვს სრული საშუალო ან უმაღლესი განათლება, ხოლო 41% იყენებს ელექტრონულ კომერციას. ისინი ყოველდღიურად ურთიერთობენ ალგორითმულ სისტემებთან — ონლაინ ბანკინგი, რეკომენდაციის მექანიზმები, ლოჯისტიკური პლატფორმები, თაღლითობის აღმოჩენის სისტემები. მათთვის AI ფუნქციური ინსტრუმენტია.
თუმცა არსებობს ზღვარი. მსგავსი ტენდენციები საერთაშორისო კვლევებშიც ფიქსირდება. ბევრ ქვეყანაში მოქალაქეები აღიარებენ, რომ AI ზრდის ეფექტიანობას, მაგრამ ეჭვით უყურებენ მის გამოყენებას დასაქმების შერჩევაში, საკრედიტო გადაწყვეტილებებში, სამედიცინო დიაგნოსტიკაში ან სასამართლო შეფასებებში. ალგორითმული მიკერძოების არაერთი ცნობილი შემთხვევა — მათ შორის შერჩევის სისტემებში გენდერული დისბალანსი ან პროგნოზული მოდელების კრიტიკა — აძლიერებს გამჭვირვალობისა და პასუხისმგებლობის მოთხოვნას.
საქართველოს კონტექსტში ამას ემატება ინსტიტუციური ნდობის საკითხი. ქვეყნის ბოლო ათწლეულებში სწრაფი რეფორმებისა და ტრანსფორმაციების ფონზე, საზოგადოებრივი ნდობა ინსტიტუტების მიმართ არაერთგვაროვანია. ასეთ გარემოში, ავტომატიზებული გადაწყვეტილებების ლეგიტიმაცია მოითხოვს არა მხოლოდ ტექნიკურ სიზუსტეს, არამედ მკაფიო პასუხისმგებლობას და ადამიანის ჩართულობას.
ნდობა, რომელიც არ გადაიქცევა გადაწყვეტილების სრულ დელეგირებაში, ასახავს გააზრებულ არჩევანს. ეს ადამიანები შეიძლება ენდობოდნენ AI-ს მონაცემების ანალიზში ან პროცესების ოპტიმიზაციაში, მაგრამ როდესაც შედეგი პირდაპირ ეხება მათ დასაქმებას, ფინანსურ მდგომარეობას ან სამართლებრივ სტატუსს, ისინი ინარჩუნებენ მოთხოვნას ადამიანის საბოლოო ჩართულობაზე.
BTUAI-სა და Pollitics-ის მიერ ჩატარებული სიმულაცია არ იძლევა საბოლოო პროგნოზს, თუმცა მკაფიოდ აჩვენებს არსებულ სოციალურ დინამიკას. საქართველოს AI მომავალი შესაძლოა არ განისაზღვროს უკიდურესი ენთუზიაზმით ან სრული უარყოფით, არამედ იმ მოქალაქეების პოზიციით, რომლებიც ენდობიან ტექნოლოგიას — თუმცა საბოლოო სიტყვას კვლავ ადამიანისთვის იტოვებენ.