2026 წლის I კვარტლის მონაცემები კიდევ ერთხელ აჩვენებს საქართველოს ეკონომიკის ერთ–ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან სტრუქტურულ პრობლემას: ბიზნესაქტივობა ძალიან მაღალი მასშტაბით არის კონცენტრირებული თბილისში. ბიზნესსექტორის მთლიანი ბრუნვის 80.8% დედაქალაქზე მოდის, პროდუქციის გამოშვების 65.7% – ასევე თბილისშია, ხოლო ბიზნესსექტორში დასაქმებულთა 65.4% სწორედ დედაქალაქში მუშაობს.
ეს ნიშნავს, რომ თბილისი არა მხოლოდ ადმინისტრაციული და პოლიტიკური ცენტრია, არამედ ქვეყნის ეკონომიკური სისტემის მთავარი სიმძიმის წერტილიც. აქ არის თავმოყრილი მსხვილი კომპანიების დიდი ნაწილი, ფინანსური სერვისები, კადრები, კაპიტალი, პროფესიული მომსახურება, ინფრასტრუქტურა, გადაწყვეტილების მიმღები ცენტრები და მომხმარებლის დიდი ბაზარი.
ერთი მხრივ, ასეთი კონცენტრაცია ბუნებრივია: პატარა ქვეყანაში დედაქალაქი ხშირად ხდება ეკონომიკური შეკრების მთავარი ადგილი. მეორე მხრივ, 80.8%-იანი ბრუნვის წილი უკვე მხოლოდ ურბანული უპირატესობის საკითხი აღარ არის. ეს არის რეგიონული ეკონომიკის სისუსტის, ბიზნესის სივრცითი კონცენტრაციის და განვითარების არათანაბარი მოდელის ნიშანი.
BTU-ს მკვლევრების შეფასებით, საქართველოსთვის მთავარი გამოწვევა არ არის თბილისის ეკონომიკური ძალის შემცირება. პირიქით, ეკონომიკურად ძლიერი დედაქალაქი ქვეყნისთვის აუცილებელია. მთავარი ამოცანაა, რომ რეგიონები გახდნენ არა მხოლოდ მოსახლეობის საცხოვრებელი სივრცე, არამედ წარმოების, მომსახურების, ტექნოლოგიის, ტურიზმის, აგრარული გადამუშავების, განათლებისა და ადგილობრივი ბიზნესის რეალური ეკონომიკური ცენტრები.
როდესაც ვამბობთ, რომ საქართველოს ბიზნესსექტორი იზრდება, უნდა ვიკითხოთ: სად ხდება ეს ზრდა? თუ ზრდის ძირითადი ნაწილი ერთ ქალაქში გროვდება, მაშინ ქვეყნის ეკონომიკური წარმატება სივრცობრივად შეზღუდული ხდება.
თბილისი ქმნის შესაძლებლობებს, სამუშაო ადგილებს, მომსახურებას, ფინანსურ ქსელებს და ბიზნესკონტაქტებს. მაგრამ როცა რეგიონები ამ ეკონომიკურ პროცესში სუსტად არიან ჩართულნი, ჩნდება რამდენიმე პრობლემა: ადამიანები დედაქალაქში გადადიან, ადგილობრივი კადრები რეგიონებს ტოვებენ, რეგიონული ბიზნესი მცირე მასშტაბზე რჩება, ადგილობრივი ბაზრები ვერ ღრმავდება, ხოლო ქვეყნის ეკონომიკური აქტივობა ზედმეტად დამოკიდებული ხდება ერთ ქალაქზე.
საქართველოსთვის ეს მხოლოდ სტატისტიკური საკითხი არ არის. ეს ერთდროულად სოციალური, დემოგრაფიული, საგანმანათლებლო, ინფრასტრუქტურული და ეკონომიკური გამოწვევაა.
რა მოხდა 2026 წლის I კვარტალში
2026 წლის I კვარტალში საქართველოს ბიზნესსექტორის ბრუნვამ 62.0 მილიარდ ლარს მიაღწია, რაც წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით 10.7%-ით მეტია. პროდუქციის გამოშვება 23.3 მილიარდი ლარი იყო და წლიურად 12.4%-ით გაიზარდა. დასაქმებულთა საშუალო რაოდენობამ ბიზნესსექტორში 799.4 ათასი შეადგინა.
მაგრამ რეგიონული განაწილება აჩვენებს, რომ ეს ეკონომიკური აქტივობა უკიდურესად კონცენტრირებულია.
ბრუნვის 80.8% მოდის თბილისში. მეორე ადგილზეა აჭარა 4.9%-ით, შემდეგ ქვემო ქართლი 3.7%-ით, სამეგრელო–ზემო სვანეთი 2.8%-ით და იმერეთი 2.4%-ით.
პროდუქციის წარმოების სურათი შედარებით დაბალანსებულია, მაგრამ მაინც თბილისზე მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული: თბილისის წილი 65.7%-ია, აჭარის – 7.8%, ქვემო ქართლის – 7.3%, სამეგრელო–ზემო სვანეთის – 6.2%, იმერეთის – 4.4%.
დასაქმებაშიც დედაქალაქი ლიდერობს: ბიზნესსექტორში დასაქმებულთა 65.4% თბილისშია. აჭარის წილი 9.5%-ია, იმერეთის – 6.6%, ქვემო ქართლის – 5.4%, სამეგრელო–ზემო სვანეთის – 3.5%.
ეს მონაცემები აჩვენებს, რომ რეგიონები ეკონომიკურ პროცესში მონაწილეობენ, მაგრამ ჯერ კიდევ არ ქმნიან საკმარისად ძლიერ დამოუკიდებელ ბიზნესაქტივობას.
რატომ არის თბილისი ეკონომიკურად დომინანტური?
თბილისის ეკონომიკური აქტივობის ასეთი კონცენტრაცია რამდენიმე მიზეზით არის განპირობებული.
პირველი – კაპიტალი და ფინანსები. მსხვილი კომპანიები, ბანკები, საინვესტიციო გადაწყვეტილებები, საკონსულტაციო მომსახურება და ბიზნესკავშირები ძირითადად დედაქალაქშია თავმოყრილი. ბიზნესისთვის ეს ნიშნავს უფრო მარტივ წვდომას ფინანსებზე, პარტნიორებზე, იურიდიულ სერვისებზე, მარკეტინგზე და კადრებზე.
მეორე – ბაზრის ზომა. თბილისი არის ყველაზე დიდი მომხმარებლის ბაზარი. ბევრ კომპანიას ურჩევნია იქ იმუშაოს, სადაც მომხმარებელის რაოდენობა, მსყიდველუნარიანობა და სერვისებზე მოთხოვნა უფრო მაღალია.
მესამე – კადრები. უმაღლესი განათლება, პროფესიული ქსელები, თანამედროვე უნარები და სამუშაო ძალის დიდი ნაწილი დედაქალაქში კონცენტრირდება. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ტექნოლოგიური, ფინანსური, მენეჯერული და პროფესიული მომსახურებისთვის.
მეოთხე – ინფრასტრუქტურა. ბიზნესისთვის მნიშვნელოვანია სწრაფი კავშირები, ოფისები, ტრანსპორტი, ციფრული სერვისები, ადმინისტრაციული წვდომა და მომსახურების ეკოსისტემა. თბილისი ამ მხრივ რეგიონებზე მკვეთრად დომინირებს.
მეხუთე – თვითგამაძლიერებელი ეფექტი. რაც უფრო მეტი ბიზნესი და კადრი გროვდება თბილისში, მით უფრო მეტი ახალი ბიზნესი მოდის თბილისში. ეს ქმნის ეკონომიკურ ციკლს: კომპანიები მიდიან იქ, სადაც უკვე არის კლიენტი, პარტნიორი, კადრი და კაპიტალი.
რატომ არის ეს პრობლემა რეგიონებისთვის
რეგიონული ეკონომიკის სისუსტე არ ნიშნავს მხოლოდ იმას, რომ რეგიონებში ნაკლები ბიზნესი მუშაობს. ეს ნიშნავს, რომ ადგილობრივ მოსახლეობას ნაკლები შესაძლებლობა აქვს ღირსეული დასაქმებისთვის, საკუთარი ბიზნესის გაზრდისთვის, პროფესიული განვითარებისთვის და ადგილთან დაკავშირებული ეკონომიკური მომავლის შექმნისთვის.
თუ რეგიონში ბიზნესი მცირეა, ახალგაზრდა ადამიანი ხშირად ხედავს ორ არჩევანს: გადავიდეს თბილისში ან წავიდეს საზღვარგარეთ. შედეგად რეგიონი კარგავს კადრს, ბაზარი მცირდება, ბიზნესს უჭირს ზრდა, ხოლო ადგილობრივი ეკონომიკა კიდევ უფრო სუსტდება.
ეს ქმნის წრიულ პრობლემას: რეგიონში ნაკლები ბიზნესი ნიშნავს ნაკლებ სამუშაოს; ნაკლები სამუშაო ნიშნავს მიგრაციას; მიგრაცია ნიშნავს ბაზრის შემცირებას; ბაზრის შემცირება კი კიდევ უფრო ამცირებს ბიზნესის მოტივაციას.
ამიტომ რეგიონული ეკონომიკის გაძლიერება მხოლოდ რეგიონული პოლიტიკა არ არის. ეს არის ქვეყნის გრძელვადიანი ეკონომიკური უსაფრთხოების საკითხი.
ბრუნვა და წარმოება განსხვავებულ სურათს ქმნის
საინტერესოა, რომ თბილისის წილი ბრუნვაში უფრო მაღალია, ვიდრე პროდუქციის გამოშვებაში. ბრუნვაში თბილისი 80.8%-ს იკავებს, წარმოებაში კი – 65.7%-ს.
ეს განსხვავება მნიშვნელოვანია. ბრუნვა ხშირად ასახავს ფულადი ნაკადების, გაყიდვების, მსხვილი კომპანიების და ცენტრალიზებული ოპერაციების კონცენტრაციას. პროდუქციის გამოშვება კი უკეთ აჩვენებს, სად იქმნება რეალური ეკონომიკური ღირებულება.
როცა თბილისის წილი ბრუნვაში 80.8%-ია, მაგრამ წარმოებაში 65.7%, ეს შეიძლება ნიშნავდეს, რომ რეგიონები რეალური წარმოებისა და მომსახურების შექმნაში შედარებით უფრო დიდ როლს თამაშობენ, ვიდრე ბრუნვის მაჩვენებლიდან ჩანს.
ეს საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი მინიშნებაა: რეგიონებში ეკონომიკური პოტენციალი არსებობს, მაგრამ მას სჭირდება უფრო დიდი კაპიტალი, ბაზარზე წვდომა, ინფრასტრუქტურა, ტექნოლოგია და ბიზნესის ზრდის მექანიზმები.
აჭარა, ქვემო ქართლი, იმერეთი და სამეგრელო – რეგიონული საყრდენები არასაკმარისი მასშტაბით
რეგიონებიდან შედარებით ძლიერი პოზიციები აქვს აჭარას, ქვემო ქართლს, იმერეთს და სამეგრელო–ზემო სვანეთს.
აჭარის წილი ბრუნვაში 4.9%-ია, პროდუქციის გამოშვებაში 7.8%, დასაქმებაში 9.5%. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ აჭარა ეკონომიკურად შედარებით აქტიური რეგიონია, განსაკუთრებით ტურიზმის, მომსახურების, ლოგისტიკისა და ქალაქ ბათუმის ეკონომიკური დინამიკის გამო.
ქვემო ქართლის წილი ბრუნვაში 3.7%-ია, გამოშვებაში 7.3%, დასაქმებაში 5.4%. ეს მიუთითებს წარმოების, ენერგეტიკის, აგრარული და ინდუსტრიული აქტივობის პოტენციალზე.
იმერეთის წილი ბრუნვაში 2.4%-ია, წარმოებაში 4.4%, დასაქმებაში 6.6%. ეს აჩვენებს, რომ დასაქმების და ადამიანური რესურსის თვალსაზრისით იმერეთს მეტი პოტენციალი აქვს, ვიდრე მისი ბრუნვის წილი გვიჩვენებს.
სამეგრელო–ზემო სვანეთის წილი ბრუნვაში 2.8%-ია, პროდუქციის გამოშვებაში 6.2%, დასაქმებაში 3.5%. ეს რეგიონი შეიძლება გახდეს უფრო კონკურენტუნარიანი სოფლის მეურნეობის გადამუშავების, ლოგისტიკის, ენერგეტიკის, ტურიზმისა და ადგილობრივი წარმოების მიმართულებით.
მაგრამ მთავარი სურათი მაინც უცვლელია: არც ერთი რეგიონი ჯერ არ ქმნის ისეთ ეკონომიკურ მასშტაბს, რომელიც თბილისზე დამოკიდებულებას მნიშვნელოვნად შეამცირებს.
რა უნდა შეიცვალოს რეგიონებისთვის
რეგიონული ეკონომიკის გასაძლიერებლად საჭიროა არა მხოლოდ ინფრასტრუქტურის აშენება, არამედ ადგილობრივი ეკონომიკური ფუნქციის შექმნა.
პირველი – რეგიონებს უნდა ჰქონდეთ მკაფიო ეკონომიკური სპეციალიზაცია. ყველგან ყველაფერი ვერ განვითარდება ერთნაირად. ზოგ რეგიონს შეუძლია გახდეს აგრარული გადამუშავების ცენტრი, ზოგს – ტურიზმისა და კრეატიული ეკონომიკის, ზოგს – ენერგეტიკის, ზოგს – ლოგისტიკის, ზოგს – მცირე წარმოების, ზოგს – ციფრული სერვისების ან განათლების რეგიონული ცენტრი.
მეორე – რეგიონული ბიზნესი უნდა დაუკავშირდეს დიდ ბაზრებს. ადგილობრივ კომპანიებს სჭირდებათ უკეთესი ლოგისტიკა, ელექტრონული კომერცია, ხარისხის სტანდარტები, ბრენდინგი, ექსპორტის მხარდაჭერა და მსხვილ კომპანიებთან მომწოდებლების ქსელში შესვლის შესაძლებლობა.
მესამე – რეგიონებში უნდა გაიზარდოს ტექნოლოგიური უნარები. დღეს ციფრული სერვისები საშუალებას იძლევა, მაღალხარისხიანი სამუშაო მხოლოდ თბილისში არ იყოს თავმოყრილი. თუ რეგიონებში გაჩნდება ციფრული განათლება, დისტანციური სამუშაოს კულტურა, ტექნოლოგიური ჰაბები და ბიზნესსერვისები, ეკონომიკური აქტივობის ნაწილი სივრცობრივად გადანაწილდება.
მეოთხე – უნივერსიტეტებმა და პროფესიულმა განათლებამ რეგიონულ ეკონომიკასთან უნდა იმუშაონ. კადრები უნდა მზადდებოდეს არა მხოლოდ ზოგადი შრომის ბაზრისთვის, არამედ კონკრეტული რეგიონის ეკონომიკური პროფილისთვის.
მეხუთე – რეგიონულ მცირე და საშუალო ბიზნესს სჭირდება ფინანსებზე წვდომა და მენეჯერული მხარდაჭერა. მხოლოდ სესხი საკმარისი არ არის. საჭიროა ბიზნესგეგმა, ბაზრის ცოდნა, ციფრული ინსტრუმენტები, ბუღალტერია, ხარისხის კონტროლი, მარკეტინგი და ექსპორტის მზადყოფნა.
სად არის შესაძლებლობა
საქართველოს რეგიონებს აქვთ რამდენიმე რეალური შესაძლებლობა.
პირველი – აგრარული გადამუშავება. საქართველო დიდხანს საუბრობდა სოფლის მეურნეობაზე, მაგრამ უფრო მაღალი ღირებულება იქმნება არა მხოლოდ ნედლეულის წარმოებით, არამედ გადამუშავებით, შეფუთვით, ბრენდირებით და ექსპორტით.
მეორე – ტურიზმის დივერსიფიკაცია. ტურიზმი მხოლოდ თბილისსა და ბათუმში არ უნდა იყოს. რეგიონებს შეუძლიათ განავითარონ ღვინის, ეკო, კულტურული, სამედიცინო, სპორტული და საგანმანათლებლო ტურიზმი, ასევე შექმნან ინფრასტრუქტურა დისტანციურად მომუშავე პირებისთვის.
მესამე – მცირე წარმოება. რეგიონებში შესაძლებელია საკვების, ავეჯის, ტექსტილის, სამშენებლო მასალების, აგროტექნოლოგიური პროდუქტების და ნიშური წარმოების განვითარება.
მეოთხე – ციფრული სერვისები. თანამედროვე ტექნოლოგია საშუალებას იძლევა, რეგიონიდან მუშაობდეს დიზაინერი, პროგრამისტი, ანალიტიკოსი, ციფრული მარკეტერი, მომხმარებელთა მხარდაჭერის სპეციალისტი ან AI-მონაცემების დამმუშავებელი.
მეხუთე – ლოგისტიკა და ენერგეტიკა. საქართველოს გეოგრაფიული მდებარეობა რეგიონებისთვის შეიძლება იქცეს ეკონომიკურ უპირატესობად, თუ სატრანსპორტო, ენერგეტიკული და საწარმოო კვანძები სწორად განვითარდება.
სად არის რისკი
მთავარი რისკად შესაძლოა აღვიქვად ის, რომ რეგიონული პოლიტიკა დარჩეს მხოლოდ ინფრასტრუქტურულ პროექტებად და არ გადაიქცეს ეკონომიკური სპეციალიზაციის პოლიტიკად. გზა, შენობა ან ცენტრი თავისთავად ბიზნესს არ ქმნის, თუ მას არ უკავშირდება კადრები, ბაზარი, კაპიტალი და კონკრეტული სექტორული სტრატეგია.
მეორე რისკია კადრების გადინება. თუ რეგიონებში მაღალი ხარისხის სამუშაო არ გაჩნდება, ახალგაზრდები ისევ თბილისისკენ ან საზღვარგარეთ წავლენ.
მესამე რისკია მცირე ბიზნესის ჩაკეტილობა ადგილობრივ ბაზარში. თუ რეგიონული ბიზნესი მხოლოდ ახლომდებარე მომხმარებელზეა დამოკიდებული, მისი ზრდის შესაძლებლობა შეზღუდულია.
მეოთხე რისკია ციფრული უთანასწორობა. თუ რეგიონებს არ ექნებათ ხარისხიანი ციფრული განათლება და ტექნოლოგიური ინფრასტრუქტურა, ისინი ახალი ეკონომიკისგან კიდევ უფრო დაშორდებიან.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი საქართველოსთვის
თბილისის ეკონომიკური დომინირება საქართველოსთვის ერთდროულად ძალაც არის და შეზღუდვაც. განვითარებული დედაქალაქი აუცილებელია ქვეყნისთვის, მაგრამ ზედმეტად კონცენტრირებული ეკონომიკა გრძელვადიანად სარისკოა.
ქვეყანას სჭირდება ზრდა, რომელიც არა მხოლოდ თბილისში ჩანს, არამედ რეგიონებშიც ქმნის მომავალს. ეს ნიშნავს მეტ სამუშაო ადგილს რეგიონებში, მეტ მცირე და საშუალო ბიზნესს, მეტ ადგილობრივ წარმოებას, მეტ ციფრულ შესაძლებლობას, მეტ პროფესიულ განათლებას და მეტ ეკონომიკურ თვითმყოფადობას.
თუ საქართველოს ეკონომიკა მხოლოდ ერთ ქალაქზე იქნება დამოკიდებული, ქვეყნის ზრდის პოტენციალი შეზღუდული დარჩება. თუ რეგიონები ჩაერთვებიან ეკონომიკური ღირებულების შექმნაში, ქვეყანა გახდება უფრო მდგრადი, ინკლუზიური და კონკურენტული.
BTUAI-ს შეფასება
BTUAI-ს შეფასებით, 2026 წლის I კვარტლის რეგიონული მონაცემები საქართველოს ეკონომიკის ერთ–ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან სტრუქტურულ გამოწვევას აჩვენებს: ბიზნესაქტივობა ზედმეტად კონცენტრირებულია თბილისში. ბრუნვის 80.8%, პროდუქციის გამოშვების 65.7% და დასაქმების 65.4% დედაქალაქზე მოდის. ეს ნიშნავს, რომ ქვეყნის ეკონომიკური მოდელი ჯერ კიდევ ძალიან ცენტრალიზებულია.
ამავე დროს, მონაცემები აჩვენებს, რომ რეგიონებში ეკონომიკური პოტენციალი არსებობს. პროდუქციის წარმოებაში რეგიონების წილი შედარებით უფრო მაღალია, ვიდრე ბრუნვაში. ეს ნიშნავს, რომ რეგიონები ქმნიან ღირებულებას, მაგრამ ვერ ახერხებენ საკმარისი მასშტაბის, კაპიტალის, ბაზრის და ბიზნესქსელების შექმნას.
BTU-ს მკვლევრების შეფასებით, საქართველოს შემდეგი განვითარების ეტაპი უნდა იყოს რეგიონული ეკონომიკის გაძლიერება არა მხოლოდ ინფრასტრუქტურით, არამედ სპეციალიზაციით, ტექნოლოგიით, კადრებით, ადგილობრივი ბიზნესის მხარდაჭერით და ციფრული ეკონომიკის რეგიონებში გადატანით.
მთავარი დასკვნა: თბილისის ეკონომიკური ძალა უნდა დარჩეს ქვეყნის უპირატესობად, მაგრამ საქართველოს მომავალი ზრდა დამოკიდებულია იმაზე, შეძლებენ თუ არა რეგიონები დამოუკიდებელი ეკონომიკური ფუნქციის შეძენას.
ძირითადი მიგნებები
- 2026 წლის I კვარტალში ბიზნესსექტორის ბრუნვის 80.8% თბილისში იყო კონცენტრირებული.
- პროდუქციის წარმოების 65.7% ასევე თბილისში მოდიოდა.
- ბიზნესსექტორში დასაქმებულთა 65.4% დედაქალაქში მუშაობდა.
- თბილისის წილი ბრუნვაში უფრო მაღალია, ვიდრე წარმოებაში, რაც აჩვენებს ფულადი ნაკადებისა და მსხვილი კომპანიების ძლიერ კონცენტრაციას.
- რეგიონები პროდუქციის გამოშვებაში შედარებით უფრო მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ, ვიდრე ბრუნვაში, რაც ადგილობრივი წარმოებითი პოტენციალის არსებობაზე მიუთითებს.
- აჭარა, ქვემო ქართლი, იმერეთი და სამეგრელო–ზემო სვანეთი რეგიონული ეკონომიკის ყველაზე თვალსაჩინო საყრდენებია, მაგრამ მათი მასშტაბი თბილისთან შედარებით მცირეა.
- საქართველოსთვის მთავარი გამოწვევაა რეგიონების ეკონომიკური სპეციალიზაცია, მცირე და საშუალო ბიზნესის გაძლიერება და ციფრული შესაძლებლობების დედაქალაქის გარეთ გადატანა.
- რეგიონული ეკონომიკის გაძლიერება ქვეყნის გრძელვადიანი მდგრადობის, დასაქმების და სოციალური ბალანსისთვის აუცილებელია.
მხოლოდ ციფრები
ბიზნესსექტორის ბრუნვა 2026 წლის I კვარტალში – 62.0 მილიარდი ლარი.
ბიზნესსექტორის პროდუქციის გამოშვება – 23.3 მილიარდი ლარი.
დასაქმებულთა საშუალო რაოდენობა ბიზნესსექტორში – 799.4 ათასი.
თბილისის წილი ბრუნვაში – 80.8%.
აჭარის წილი ბრუნვაში – 4.9%.
ქვემო ქართლის წილი ბრუნვაში – 3.7%.
სამეგრელო–ზემო სვანეთის წილი ბრუნვაში – 2.8%.
იმერეთის წილი ბრუნვაში – 2.4%.
თბილისის წილი პროდუქციის გამოშვებაში – 65.7%.
აჭარის წილი პროდუქციის გამოშვებაში – 7.8%.
ქვემო ქართლის წილი პროდუქციის გამოშვებაში – 7.3%.
სამეგრელო–ზემო სვანეთის წილი პროდუქციის გამოშვებაში – 6.2%.
იმერეთის წილი პროდუქციის გამოშვებაში – 4.4%.
თბილისის წილი დასაქმებაში – 65.4%.
აჭარის წილი დასაქმებაში – 9.5%.
იმერეთის წილი დასაქმებაში – 6.6%.
ქვემო ქართლის წილი დასაქმებაში – 5.4%.
სამეგრელო–ზემო სვანეთის წილი დასაქმებაში – 3.5%.
მეთოდოლოგია
ეს ანგარიში მომზადებულია BTUAI-ს კვლევების ფარგლებში. ანალიზი ეყრდნობა დემოგრაფიულ, რეგიონულ, ეკონომიკურ და ქცევით მონაცემებს, ასევე საჯაროდ ხელმისაწვდომ წყაროებში გამოჩენილ ზოგად ტენდენციებს. მასალები მუშავდება BTU-ს მკვლევრების მიერ გამოყენებული ანალიტიკური მეთოდებით და BTUAI-ს მხარდაჭერით.
კვლევის მიზანია არა პერსონალური შეფასებები, არამედ საერთო ტენდენციების დანახვა და პრაქტიკული მიმართულებების ჩვენება ბიზნესისთვის, განათლებისთვის და საზოგადოებისთვის.
ამ კონკრეტულ მასალაში 2026 წლის I კვარტლის საწარმოთა საქმიანობის მონაცემები გაანალიზებულია რეგიონული ეკონომიკის, ბიზნესაქტივობის სივრცითი კონცენტრაციის, დედაქალაქზე დამოკიდებულების, მცირე და საშუალო ბიზნესის შესაძლებლობების და რეგიონული განვითარების კონტექსტში.
შეზღუდვები
მასალა არის ანალიტიკური და საგანმანათლებლო ხასიათის. ის არ წარმოადგენს ფინანსურ, საინვესტიციო, სამართლებრივ, საგადასახადო ან ბიზნესგადაწყვეტილების ინდივიდუალურ რეკომენდაციას. კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღებამდე საჭიროა შესაბამის სპეციალისტთან კონსულტაცია.
მონაცემები ასახავს ბიზნესსექტორის კვარტალურ სურათს და არ არის საკმარისი გრძელვადიანი რეგიონული ტენდენციების საბოლოოდ დასადგენად. მდგრადი დასკვნებისთვის საჭიროა მრავალწლიანი და სექტორული ანალიზი.
რეგიონული განაწილება დამოკიდებულია საწარმოთა ფაქტიურ მისამართებსა და სტატისტიკურ კლასიფიკაციაზე, რაც ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება სრულად არ ასახავდეს ეკონომიკური აქტივობის ფიზიკურ მდებარეობას.
წყაროები
საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – „საწარმოთა საქმიანობის შედეგები, 2026 წლის I კვარტალი“.
BTUAI-ს ანალიტიკური დამუშავება საქართველოს რეგიონული ეკონომიკის, ბიზნესაქტივობის კონცენტრაციის, მცირე და საშუალო ბიზნესის როლისა და სივრცითი განვითარების შეფასებისთვის.
ხშირად დასმული კითხვები
რატომ არის თბილისის 80.8%-იანი წილი ბრუნვაში მნიშვნელოვანი?
ეს აჩვენებს, რომ ქვეყნის ბიზნესაქტივობის ფულადი მასშტაბი თითქმის მთლიანად დედაქალაქშია თავმოყრილი. ასეთი კონცენტრაცია ზრდის რეგიონულ უთანასწორობას და ეკონომიკის ერთ ქალაქზე დამოკიდებულებას.
ნიშნავს თუ არა, რომ აღნიშნული ინდიკატორი მიუთითებს რეგიონებში ეკონომიკის არარსებობაზე?
არა. რეგიონებს მნიშვნელოვანი როლი აქვთ პროდუქციის გამოშვებასა და დასაქმებაში, მაგრამ მათ ჯერ არ აქვთ საკმარისი მასშტაბი, კაპიტალი და ბაზარზე წვდომა, რომ თბილისზე დამოკიდებულება შეამცირონ.
რატომ არის თბილისის წილი წარმოებაში დაბალი, ვიდრე ბრუნვაში?
ეს შეიძლება მიუთითებდეს, რომ ფულადი ნაკადები და მსხვილი კომპანიების ოპერაციები უფრო მეტად თბილისშია კონცენტრირებული, ხოლო რეალური წარმოებითი აქტივობის ნაწილი რეგიონებშიც იქმნება.
რა უნდა გაკეთდეს რეგიონებისთვის?
საჭიროა ეკონომიკური სპეციალიზაცია, ადგილობრივი ბიზნესის მხარდაჭერა, ტექნოლოგიური განათლება, უკეთესი ლოგისტიკა, ფინანსებზე წვდომა, ციფრული სერვისები და რეგიონების დაკავშირება დიდ ბაზრებთან.
არის თუ არა თბილისის ძლიერი ეკონომიკა პრობლემა?
არა. პრობლემა არ არის თბილისის სიძლიერე. პრობლემა არის ის, რომ რეგიონები პარალელურად ვერ ძლიერდებიან. საქართველოს სჭირდება ძლიერი დედაქალაქიც და რეგიონებიც.
საკვანძო სიტყვები
თბილისის ეკონომიკა; რეგიონული ეკონომიკა; ბიზნესაქტივობა; საწარმოთა ბრუნვა; პროდუქციის გამოშვება; რეგიონული განვითარება; ეკონომიკური კონცენტრაცია; სივრცითი ეკონომიკა; მცირე და საშუალო ბიზნესი; დასაქმება რეგიონებში; საქართველოს ეკონომიკა; BTUAI; Business and Technology University; Tbilisi economy; regional economy Georgia; business concentration; regional development; spatial economy.
ინგლისური მეტამონაცემები
Title: Tbilisi’s Economic Gravity: Why Is Georgia’s Business Activity Concentrated in the Capital?
Description: BTUAI analyzes why 80.8% of Georgia’s business sector turnover and 65.7% of output are concentrated in Tbilisi, and what this means for regional development, business concentration and the country’s economic future.
Keywords: Tbilisi economy, Georgia regional economy, business turnover, output, regional concentration, spatial economy, SME development, regional development Georgia, BTUAI, Business and Technology University
Country: Georgia
Institution: Business and Technology University
Platform: BTUAI.ge
Main topics: regional economy, Tbilisi, business concentration, output, employment, regional development, Georgia
ციტირების ფორმატი
BTUAI Research Team. „თბილისის ეკონომიკური დომინაცია– რატომ არის ქვეყნის ბიზნესაქტივობა დედაქალაქში კონცენტრირებული?“ Business and Technology University, BTUAI.ge, 2026.
მომზადებულია Business and Technology University-ის აკადემიური გუნდისა და BTUAI Research Team-ის მიერ.
Tbilisi, Georgia
BTUAI არის Business and Technology University-ის ანალიტიკური პლატფორმა, რომელიც იკვლევს ხელოვნური ინტელექტის, ციფრული ტრანსფორმაციის, ინოვაციების, სტარტაპ ეკოსისტემის, მონაცემთა ანალიტიკისა და თანამედროვე ტექნოლოგიების გავლენას ბიზნესზე, ეკონომიკაზე, განათლებასა და საზოგადოებაზე. BTUAI-ს მასალები მიზნად ისახავს რთული ტექნოლოგიური და ეკონომიკური ცვლილებების მარტივად, სანდოდ და საქართველოს კონტექსტზე მორგებულად ახსნას.