საქართველო-უზბეკეთის ეკონომიკური ურთიერთობა მცირე მოცულობისაა, მაგრამ სწრაფად იზრდება, ხოლო 2026 წელს ის ფორმალურად სტრატეგიულ პარტნიორობამდე მივიდა. 2025 წელს საქართველომ უზბეკეთში დაახლოებით 87 მლნ დოლარის საქონელი გაიტანა, დაახლოებით 70 მლნ დოლარის იმპორტის ფონზე. BTUAI-ის ეს ანალიზი აჩვენებს, თუ რით ვაჭრობს რეალურად ორი ქვეყანა, როგორ შეიცვალა ურთიერთობა ათი წლის განმავლობაში.
მოკლედ: მთავარი დასკვნები
- საქართველოს უზბეკეთთან მცირე დადებითი სავაჭრო ბალანსი აქვს (2025 წელს – 87 მლნ დოლარის ექსპორტი და – 70 მლნ იმპორტი), აგებული პროდუქციის ვიწრო ბაზაზე: მედიკამენტები და ჩამოსხმული წყალი ექსპორტის დაახლოებით ნახევარია.
- საქართველო ყიდის მაღალფასიან საქონელს (მედიკამენტები, ვაქცინები, წყალი) და ყიდულობს ნედლეულს (სპილენძი, ლობიო, ნიგოზი).
- საქონლის ბრუნვა ათ წელიწადში თითქმის გაორმაგდა და 2025 წელს რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია.
- 2026 წლის ივლისში ორმა ქვეყანამ ხელი მოაწერა სტრატეგიული პარტნიორობის დეკლარაციას; რეალური გრძელვადიანი თანამშრომლობის ღერძი კი ტრანსპორტირებაა, საქართველო როგორც უზბეკეთის შავი ზღვის კარიბჭე.
რას ყიდის საქართველო უზბეკეთში?
ექსპორტი სამ ჯგუფად იყოფა. ყველაზე დიდი ფარმაცევტიკაა: შეფუთული მედიკამენტები (ანტიბიოტიკების ჩათვლით), სისხლის თერაპიული პროდუქტები და ვაქცინები. მეორეა ჩამოსხმული წყალი, ბუნებრივი მინერალური და დაშაქრული სასმელები, რომლებიც ერთად ექსპორტის თითქმის მესამედია, თუმცა რამდენიმე წლის წინ ამ პროდუქტით თითქმის არ ვაჭრობდნენ ეს ქვეყნები. მესამეა უფრო მცირე სამრეწველო და სამედიცინო საქონელი: ექსკავატორები, ხელოვნური სახსრები, ღვინო და ცხოველთა საკვები.
რას ყიდულობს საქართველო უზბეკეთიდან?
დომინირებს ორი მიმართულება. პირველი სპილენძია, თხელი მავთული და დაწნული კაბელი, იმპორტის ყველაზე მსხვილი მიმართულება, თუმცა პიკური მაჩვენებლის შემდეგ შემცირებული. მეორეა აგრარული პროდუქტია: ლობიო, ნიგოზი, ქიშმიში, ხახვი და ხმელი ქლიავი. ამას ერთვის პოლიეთილენი, ბეტონის ტუმბოები, მაღალი სიმძლავრის ტრანსფორმატორები და სამომხმარებლო საქონელი, ფერადი ტელევიზორებიდან შპალერამდე.
როგორ შეიცვალა ვაჭრობა ბოლო ათწლეულში?
ბოლო ათწლეულში ვაჭრობა სწრაფად შეიცვალა. ათი წლის წინ ექსპორტზე უმეტესად მედიკამენტები გადიოდა; დღეს წინ წამოიწია ჩამოსხმულმა წყალმა, სასმელებმა და ვაქცინებმა, მედიკამენტების წილი კი შემცირდა. იმპორტში ზრდას სპილენძი უძღვება, აგრარულ პროდუქციასთან ერთად. საქონლის ბრუნვა თითქმის გაორმაგდა და 2025 წელს რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია, სავაჭრო ბალანსი კი დეფიციტიდან კვლავ პროფიციტად იქცა.
რა ხდება ვაჭრობის მიღმა?
2026 წელს პოლიტიკური ურთიერთობა გაუმჯობესდა. უზბეკეთის პრეზიდენტი 23 წლის მანძილზე პირველად ესტუმრა საქართველოს, მხარეებმა ხელი მოაწერეს სტრატეგიული პარტნიორობის დეკლარაციას და შეთანხმებებს საბაჟოზე, ციფრულ სფეროსა და განათლებაზე, ხოლო ტაშკენტმა გადაწყვიტა საქართველოში საელჩოს გახსნა. ეკონომიკური ხერხემალი კვლავ 1995 წლის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაა, გაცხადებული მიზანი კი ვაჭრობის 1 მილიარდ დოლარამდე გაზრდაა. ტურიზმიც იზრდება: 2025 წელს საქართველოში 21 000-ზე მეტი უზბეკი ტურისტი ჩამოვიდა.
რატომ არის ტრანსპორტირება ყველაზე მნიშვნელოვანი?
ხმელეთით შემოსაზღვრული უზბეკეთისთვის საქართველო შავ ზღვაზე გასასვლელია შუა დერეფნის გავლით. უზბეკეთი ფოთის თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონაში ტერმინალს აშენებს, ხოლო დერეფნის წილი მის ტვირთბრუნვაში ბოლო წლებში ორმაგზე მეტად გაიზარდა. სწორედ ეს ლოგისტიკური როლი და არა მიმდინარე პროდუქტთა ნაკრები, არის ურთიერთობის ყველაზე მდგრადი ინტერესი, თუმცა ის დამოკიდებულია პორტის რეალურ სიმძლავრესა და ჯერ კიდევ მოკრძალებულ ტვირთის მოცულობებზე.
ეს ანალიზი მომზადებულია ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (BTU) აკადემიური გუნდის და BTUAI-ის მიერ(თბილისი, საქართველო). ის ეყრდნობა ITC Trade Map-ის მონაცემებსა და საჯაროდ ხელმისაწვდომ ანგარიშებს და ანალიტიკური ხასიათისაა. სრული ანგარიში ცხრილებით და დიაგრამებით თან ერთვის ცალკე ფაილად.
ციტირება: ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი (BTU) და BTUAI. (2026). ვაჭრობა და მის მიღმა: საქართველო და უზბეკეთი. თბილისი, საქართველო.