შობადობის შემცირება: რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის

საქართველოში ყოველწლიურად სულ უფრო ნაკლები ბავშვი იბადება. 2025 წელს ქვეყანაში 37 867 ბავშვი დაიბადა – თითქმის 38 პროცენტით ნაკლები, ვიდრე 2014 წელს. 2020 წლიდან კი გარდაცვლილთა რაოდენობა ყოველ წელს აღემატება დაბადებულთა რაოდენობას. სტატია მოკლედ მიმოიხილავს, რატომ მცირდება შობადობა, ზრდის თუ არა მას ფულადი დახმარებები და რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის.

პირველი და მეორე შვილების დაბადების შემთხვევები მცირდება

საქსტატის მონაცემებით, შობადობის ჯამობრივი კოეფიციენტი 2015 წლის 2,31-დან 2024 წელს 1,67-მდე შემცირდა, მაშინ როცა მოსახლეობის ჩანაცვლებისთვის დაახლოებით 2,1-ია საჭირო. ეს კოეფიციენტი გვიჩვენებს, საშუალოდ რამდენ შვილს გააჩენდა ერთი ქალი სიცოცხლის განმავლობაში, თუ მოცემულ წელს სხვადასხვა ასაკის ქალებში შობადობის მაჩვენებლები უცვლელი დარჩებოდა. კლება ძირითადად პირველ და მეორე შვილებს ეხება: 2014 წელთან შედარებით მათი დაბადების შემთხვევათა რაოდენობა თითქმის განახევრდა. ISET-ის კვლევითი ინსტიტუტის მიხედვით, ამის მიზეზებს შორისაა რეპროდუქციული ასაკის ქალების რაოდენობის შემცირება და ის, რომ ადამიანები უფრო გვიან ქორწინდებიან და შვილსაც უფრო გვიან აჩენენ. ქალების პირველი ქორწინების საშუალო ასაკი 2010 წლის 25,8 წლიდან 2025 წელს 30,1 წლამდე გაიზარდა. ამასთან, რესპონდენტების დაახლოებით ნახევარი ოჯახში შვილების იდეალურ რაოდენობად სამს ასახელებს.

რას აჩვენებს საერთაშორისო გამოცდილება

ევროკავშირში შობადობის ჯამობრივი კოეფიციენტი 2024 წელს 1,34-მდე შემცირდა – ყველაზე დაბალ მაჩვენებლამდე მონაცემების აღრიცხვის დაწყებიდან. უნგრეთში, რომელიც ოჯახების მხარდაჭერაზე მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 5–6 პროცენტს ხარჯავს, კოეფიციენტი 2021 წლის 1,59-დან 2025 წელს 1,31-მდე შემცირდა. პოლონეთში კი, ყოველთვიური ფულადი დახმარების მიუხედავად, ის 1,07-მდე დაეცა. კვლევების მიმოხილვები აჩვენებს, რომ ფულადი დახმარებები შობადობას მცირედ ზრდის და ხშირად მხოლოდ იმას ცვლის, თუ როდის აჩენენ ადამიანები შვილს. უფრო დამაჯერებელია მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ ბაგა-ბაღების ხელმისაწვდომობის ზრდა შობადობას ზრდის.

რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის

ISET-ის შეფასებით, დეკრეტული შვებულების სახელმწიფო ანაზღაურება — 2 000 ლარი, ქალების საშუალო ხელფასის დაახლოებით 23 პროცენტს შეადგენს. 0–2 წლის ბავშვების მხოლოდ დაახლოებით 20 პროცენტი დადის ბაგა-ბაღში, ხოლო 2023 წელს ბავშვის მოვლის შვებულებით მხოლოდ 342-მა მამამ ისარგებლა. ამიტომ მნიშვნელოვანია იმ დაბრკოლებების შემცირება, რომლებსაც ოჯახები აწყდებიან, და ახალი პროგრამების გავლენის დამოუკიდებელი შეფასება.

ეს სტატია ეფუძნება ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (BTU) აკადემიური გუნდისა და BTUAI-ის მიერ მომზადებულ ანგარიშს, რომელიც საჯაროდ ხელმისაწვდომ სტატისტიკურ მონაცემებს, კვლევებსა და დარგობრივ ანგარიშებს ეყრდნობა. სრული ანგარიში გრაფიკებითა და წყაროებით ხელმისაწვდომია ცალკე ფაილად.

ციტირება: ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი (BTU) და BTUAI. (2026). შობადობის შემცირება: რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის. თბილისი, საქართველო.